Hoành phi câu đối nhà thờ họ chữ nhiều đời truyền phúc và trăm năm gây dựng đức

Đôi câu đối “Dịch tự kiệm cần tư đức thế – Bách niên...” là lời răn truyền thống sâu sắc nhấn mạnh lấy đức làm gốc, lấy cần kiệm làm nền để dòng họ trường tồn, con cháu nhiều đời phúc thọ. Trong văn hiến Hán cổ cụm chữ “奕禩” mang nghĩa “nhiều năm, nhiều đời”, tương tự các cách nói “dịch thế” hay “dịch đại” thường xuất hiện trong các bia mộ, hoành phi câu đối thờ tổ tiên hoặc văn chương Cung Đình, nhằm ca ngợi sự nghiệp truyền đời và phúc thọ trường cửu.

Theo Khang Hy tự điển, chữ 禩 (tự) được giải nghĩa là “tuế kỷ, năm tháng, sự kéo dài lâu bền” thường dùng trong các cụm như “延禩” (duy trì phúc lâu dài) hay “奕禩” (phúc nối đời đời). Đọc đúng chữ 奕禩 rất quan trọng vì nó giữ trọn cấu trúc đối ngẫu của câu đối, với vế Bách niên ở phía bên kia tạo hài hòa về âm, ý và hình.

Vế có 奕禩 đọc là: “奕禩儉勤資德世” (Dịch tự kiệm cần tư đức thế) nghĩa là: “Đời đời lấy cần kiệm làm vốn để truyền đức lại cho đời sau”. Vế kia mở đầu bằng Bách niên, tổng thể đôi câu biểu đạt 2 tầng nghĩa: nhiều đời truyền phúc và trăm năm gây dựng đức nhấn mạnh giá trị gia phong, đạo đức và công đức tổ tiên được nối dài muôn đời.

Một chi tiết thú vị là trong 1 vài gợi ý tấm khảm, chữ 禩 đôi khi bị chế tác nhầm, biến bộ 示 (chỉ thần, lễ) thành bộ 言 (ngôn), dẫn đến nhầm lẫn khi tra từ điển. Bên cạnh đó, đối chiếu văn bản, ngữ nghĩa và tham khảo nhiều bản khắc tương tự ở Trung Hoa cho thấy chữ đúng là 禩, ghép thành cụm 奕禩, hoàn toàn chuẩn về đối ý với Bách niên, bảo đảm sự trọn vẹn và chính xác của câu đối cổ.