Chầu Bé Bắc Lệ – Thánh Chầu linh thiêng thuộc Tứ Phủ, được thờ tại Bắc Lệ, Lạng Sơn

Chầu Bé Bắc Lệ là một trong các vị Thánh Chầu linh thiêng thuộc hệ Tứ Phủ Thánh Chầu trong đạo Mẫu Việt Nam. Chầu đứng hàng thứ 11 trong Thập Nhị Thánh Chầu, là một vị nổi danh trong Sơn Trang, được phụng thờ và tôn vinh tại vùng Bắc Lệ, tỉnh Lạng Sơn.

Lai lịch Chầu Bé Bắc Lệ

Theo truyền thuyết, Chầu Bé Bắc Lệ là con gái người Nùng tại vùng Hữu Lũng, Lạng Sơn. Chầu mang dung mạo đoan trang, phẩm hạnh hiền dịu. Sinh ra trong hoàn cảnh nghèo khó, nhưng sớm bộc lộ dấu hiệu linh ứng, thường hóa thân thành người bán hàng và chữa bệnh cứu giúp dân lành. Có truyền thuyết cho rằng Chầu Bé chính là hóa thân của Mẫu Thượng Ngàn, được Thiên Đình sai giáng trần hỗ trợ vua Lê Thái Tổ trong cuộc kháng chiến chống giặc Minh. Chầu Bé Bắc Lệ trợ giúp dân gian khai khẩn đất đai, lập bản, truyền dạy nghề trồng trọt, dệt vải, chăn nuôi. Sau khi hoàn thành sứ mệnh, Chầu Bé hiển linh tại vùng Bắc Lệ và được dân gian lập đền thờ.

Chau be bac le tieu su va huyen tich

Thần tích và công hạnh Chầu Bé Bắc Lệ

Chầu Bé Bắc Lệ mang năng lực linh ứng, thông hiểu y thuật, thường hiện thân dưới hình ảnh cô gái dân tộc vùng núi, gùi hàng ra chợ và dùng thảo dược chữa bệnh. Khi gặp tai ương, Chầu Bé hiển linh qua giấc mộng để dẫn dắt, bảo hộ dân xa xứ, giữ gìn bình an cho bản làng. Chầu Bé cũng thường ngự trong các lễ mở phủ Sơn Trang, khai quang trình đồng, chứng đàn lễ quan trọng. Khi ngự đồng, Chầu khai đàn, phát lộc, chữa bệnh, ban căn ban lộc cho tân đồng cùng con nhang đệ tử.

Thần tích và công hạnh Chầu Bé Bắc Lệ

Sắc phục khi ngự đồng Chầu Bé Bắc Lệ

Chầu Bé Bắc Lệ thường khoác áo xanh lam hoặc chàm, đầu quấn khăn thổ cẩm, vai mang gùi hoa, chân đi xà cạp, tay cầm dao hoặc quắm. Có lúc Chầu mặc trang phục ngắn theo kiểu người Nùng vùng núi. Các điệu múa mồi, phát lộc hoặc chứng đàn khai phủ là những nghi thức thường gặp khi Chầu Bé ngự đồng.

Sắc phục khi ngự đồng Chầu Bé Bắc Lệ

Đền thờ và ngày tiệc Chầu Bé Bắc Lệ

Đền thờ chính của Chầu Bé nằm trong khối Đền Bắc Lệ thuộc xã Tân Thành, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn. Gian thờ Chầu Bé là một không gian nhỏ, khoảng 10 mét vuông, nằm phía trước Tiền Đường, bên trái đền chính. Ngày tiệc chính của Chầu Bé Bắc Lệ có nơi ghi nhận ngày 12 tháng 9 âm lịch, cũng có nơi chọn ngày 19 tháng 9 âm lịch tùy theo tập tục từng địa phương.

B%C3%A0n%20th%E1%BB%9D%20CH%E1%BA%A6U%20B%C3%89%20B%E1%BA%AEC%20L%E1%BB%86

Vị thế trong Tứ Phủ Thánh Chầu

Chầu Bé là một trong ba vị Thánh Chầu đứng đầu Sơn Trang, cùng Chầu Đệ Nhị và Chầu Lục. Dù không ngự đồng thường xuyên như các Chầu lớn, Chầu Bé vẫn là vị “chứng đàn mạnh”, được kính trọng trong các lễ mở phủ, khai đàn hoặc trình Sơn Trang thượng vị.

Trích đoạn văn chầu Chầu Bé Bắc Lệ – truyền khẩu dân gian

Ai lên tới Bắc Lệ xứ Lạng Gió lay cổ thụ mây trào Sơn Trang

Đền Chầu ngự tháp vàng mây phủ Gối đầu sông uốn khúc mạn ngàn Ngọc cơm rượu ngát đài trang Múa mồi ban lộc khải đàn mở cung

Trầu cười nở thắm môi hồng Dao quắm vác gùi xuống chợ thong dong Một tay cứu kẻ lầm than Một tay thảo dược trị an bá tánh

Đôi khi lại lánh vào non Lấy tàu lá kết thuyền con bán hàng Mà là Thượng Ngàn giáng thế ban ân

Đêm mộng báo bệnh linh thần Ngày về mở phủ chứng đàn độ nhân Cõi Sơn Trang sớm tối tuần Lộc ban đệ tử muôn phần hanh thông

Vị thế trong Tứ Phủ Thánh Chầu