Hoành phi câu đối nhà thờ họ Đinh chữ “Hậu – Đức – Tải – Vật” đề cao đức hạnh, lòng nhân ái và tư tưởng triết học chính thống khởi nguồn từ Chu Dịch và triết lý Khổng Tử. Trong đó, cụm từ “Hậu Đức Tải Vật” đề cao lòng bao dung, nhân hậu và trách nhiệm đối với cộng đồng.厚) nghĩa là dày, rộng, sâu, biểu thị đức hạnh vững vàng và bao dung; Đức (德) là phẩm chất tốt, nhân nghĩa, nền tảng cho mọi hành động cao đẹp; Tải (載) nghĩa là chứa đựng, nâng đỡ, gánh vác; Vật (物) chỉ vạn vật, mọi sinh linh và sự vật trên đời. Khi kết hợp, cụm từ “Hậu Đức Tải Vật” có thể hiểu là: “Đức hạnh rộng lớn có thể nâng đỡ, bao dung và nuôi dưỡng muôn vật.”
Chữ Hậu trong câu này không phải là “sau” hay “hoàng hậu”, mà biểu đạt triết lý đức dày, vững vàng, là nền tảng cho mọi hành động nhân nghĩa. Câu 厚德载物 nhấn mạnh rằng người quân tử muốn đạt được thành công, tầm ảnh hưởng hay thịnh vượng, cần lấy đức làm nền tảng, sống bao dung và rộng lượng. Nguyên tác Chu Dịch viết:
“Thiên hành kiện, quân tử dĩ tự cường bất tức;
Địa thế khôn, quân tử dĩ hậu đức tải vật.”
Nghĩa là: “Trời vận hành kiên cường, người quân tử nên tự rèn mình không ngừng; đất rộng lớn, người quân tử dùng đức hạnh sâu dày để nâng đỡ muôn vật.” Đây là lời dạy về tinh thần tự lực, đạo đức trong nhân cách, vừa là triết lý sống vừa là nguyên tắc lãnh đạo.
Gợi ý mẫu bàn thờ đẹp:
