1. Truyền thống trong lễ tang và thẩm quyền của con trai
Khi tổ chức lễ tang, con trai thường là người chống gậy để tiễn biệt cha mẹ. Song, nếu chốn đi về không có con trai thì con gái đảm nhận vai trò này. Quan niệm trọng nam khinh nữ tồn tại thâm niên, coi con trai là người nối dõi, còn con gái khi lập đạo hiếu đại những người gắn kết dòng máu sẽ về nhà chồng và không còn thuộc về nơi sum vầy ruột, dẫn đến một số thành viên trong nhà chỉ mong có con trai để lo hậu sự, thậm chí chọn con rể ở rể để đưa vào việc chống gậy. Quan điểm này dần thay đổi theo tiến trình phát triển xã hội. Nhiều ý kiến hiện đại cho rằng con trai hay con gái đều gánh vác hiếu đạo như nhau, việc chăm sóc cha mẹ khi còn sống vượt lên hình thức chống gậy khi qua đời. Báo hiếu còn nằm ở sự chăm sóc, yêu thương khi cha mẹ còn sống và giúp linh hồn an yên sau khi mất. Vì vậy con gái đảm nhận lo liệu tang sự cho cha mẹ mà không đặt nặng hình thức chống gậy.
Giai nghia phong tuc cha dua me don con gai co duoc chong gay de tang cha me khong
2. Nhà không có con trai thì ai chống gậy?
Trong các cuộc trò chuyện giữa anh em chú bác, nhất là lúc ăn uống, xuất hiện câu nói mang tính tự hào: “Tao có thằng trống gậy rồi đấy!” Nghe qua, dễ hiểu nhầm “trống gậy” là chỉ người già yếu phải dựa gậy. Thực chất đây là hình ảnh trong tang lễ. Ở một số vùng Việt Nam, khi cha mẹ qua đời, con trai hoặc cháu trai mặc áo tang, cầm gậy, đội mũ rơm thắt dây lá chuối, ngụ ý về sự thành tâm người con hiếu tiễn biệt cha mẹ về nơi an nghỉ cuối cùng. Nếu chốn an yên thiếu con trai, người kế thừa trong dòng họ, dù là cháu trai hay người được chọn thay, đảm nhận vai trò này. Trường hợp người chống gậy không phải con trai, con gái hoặc con dâu sẽ đi phía sau linh cữu, không đứng vị trí dẫn đầu.
Nhà không có con trai thì ai chống gậy
3. Tại sao khi cha mẹ mất con trai phải chồng gậy?
Dù xã hội Việt Nam đã bước vào giai đoạn phát triển với tư duy tiến bộ hơn, quan niệm “phải có con trai để nối dõi” vẫn còn in sâu trong một số thân bằng quyến thuộc. Nhiều ý nghĩ cho rằng con trai gánh trách nhiệm duy trì dòng họ, là chỗ dựa cho cha mẹ lúc tuổi già, kiêm vai trò lo hậu sự khi cha mẹ qua đời. Điều này tạo áp lực trong việc sinh con trai, lan rộng từ cá nhân sang tổ ấm, khiến người chịu áp lực chính thường là phụ nữ.
Tại sao khi cha mẹ mất con trai phải chồng gậy
4. Nhà có tang kiêng đến nhà người khác bao lâu?
Khi nhà có tang, tâm thế gia tộc thường kiêng cữ từ 2 đến 3 năm. Quan niệm xưa cho rằng trong khoảng này, nhà có tang mang không khí trầm lắng, khi sang nhà khác sẽ mang theo khí không thuận lợi. Một số nơi vẫn cho phép sang nhà anh chị em ruột khi quan hệ gần gũi với người mất. Thời gian để tang kéo dài 2 hoặc 3 năm tùy vùng miền, nơi khác chỉ dừng ở 49 ngày rồi làm lễ xả tang.
Nhà có tang kiêng đến nhà người khác bao lâu
5. Bố mất bao lâu thì cưới được?
Một số nếp xưa cho rằng khi đạo hiếu hậu duệ tiền nhân vừa có người qua đời, việc tổ chức cưới xin cần hoãn đến hết thời gian để tang. Họ tin rằng cưới hỏi trong giai đoạn tang chế sẽ mang lại điều không thuận cho hôn nhân và đời sống sau này. Đây là quan niệm dân gian, không thuộc quy định hay giáo lý Phật giáo, chủ yếu có xuất xứ từ sự kính nhớ người đã mất và khoảng lặng dành cho quyến thuộc nội ngoại.
Bố mất bao lâu thì cưới được
6. Những điều kiêng kỵ trong đám tang
Trong đám tang tồn tại nhiều điều kiêng kỵ. Nhà hạn chế mang theo đồ cá nhân của người sống để tránh điều không thuận. Tránh đáp lại tiếng gọi không rõ nguồn để giữ an toàn. Hạn chế khóc lớn vì làm gián đoạn sự yên tĩnh cho người đã khuất. Trong 49 ngày đầu, tránh việc sát sinh để giảm nghiệp. Tránh để nước mắt rơi lên thi thể. Đồ dùng của người mất không nên giữ lại. Tang lễ nên tiến hành vào giờ thuận, tránh thăm mộ ban đêm, hạn chế cười đùa trong tang lễ, hạn chế để người già, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ lại gần linh cữu.
Những điều kiêng kỵ trong đám tang
7. Kiêng kỵ trong đám tang và sinh hoạt
Trong sinh hoạt hằng ngày khi có tang, hạn chế tham gia tiệc tùng, hoạt động giải trí như cắt tóc hoặc dự đám cưới vì dễ tạo cảm nhận không phù hợp không khí tang lễ. Một số nơi kiêng để mèo nhảy qua thi hài và kiêng xông đất nhà khác vào năm mới để tránh điều không thuận. Về ẩm thực, xôi vò, bún, phở, rau đay, mồng tơi, cá da trơn thường được tránh, còn cháo trắng, thịt luộc, rau xào, trái cây được lựa chọn nhiều hơn vì dễ ăn và nhẹ nhàng. Phụ nữ mang thai hạn chế tiếp xúc thi hài và vùng đất tang lễ, mang theo lá trầu dầu hoặc gió xanh để giữ sức khỏe. Gia thất có tang cũng hạn chế dự tang lễ khác để tránh không khí nặng nề.
Kiêng kỵ trong đám tang và sinh hoạt
8. Kiêng kỵ ẩm thực và sinh hoạt trong thời gian tang lễ
Trong thời gian tang lễ tồn tại nhiều lưu ý về ăn uống và sinh hoạt. Đạo hiếu gia đình tránh dùng xôi vò, bún, phở, rau đay, mồng tơi, cá da trơn vì bị xem là mang điều không thuận và tạo cảm nhận nặng nề trong sinh hoạt. Thay vào đó, cháo trắng, thịt luộc, rau xào, trái cây được chọn nhiều vì dễ chuẩn bị và nhẹ nhàng. Phụ nữ mang thai tránh tiếp xúc gần thi hài và phân vùng tang lễ, hạn chế mang theo lá trầu dầu hoặc gió xanh để giữ sức khỏe.
Kiêng kỵ ẩm thực và sinh hoạt trong thời gian tang lễ
Trong thời gian tang lễ, tổ ấm hạn chế đi chơi, cắt tóc hoặc dự đám cưới. Gia đạo cũng hạn chế tham dự tang lễ khác để tránh không khí nặng nề. Một lưu ý khác là tránh đặt gương gần linh cữu vì quan niệm dân gian cho rằng điều này làm gián đoạn sự yên ổn của người đã mất.
