Hoành phi câu đối thờ chữ “Ngọc Bạch Vân Hồ Tai – Hiếu Đễ Nhi Dĩ Hĩ” (玉白雲鵠台 – 孝悌而已矣) là tác phẩm thư pháp đánh dấu một cột mốc nghệ thuật mang tinh thần giáo dục hiếu đễ của tiền nhân, được khắc năm 1894, thời Thành Thái Giáp Ngọ, nhân dịp khánh thành Nhà thờ Họ Nguyễn tại xã Hưng Long, huyện Hưng Nguyên, Nghệ An. Vế phải “Ngọc Bạch Vân Hồ Tai” có nghĩa là “Đài ngọc trắng, ngỗng trời trong mây – nơi hội tụ sự thanh tao và cao quý”, khắc họa khí chất thanh cao thoát tục và phẩm hạnh quý báu của bậc quân tử. Vế trái “Hiếu Đễ Nhi Dĩ Hĩ” nhấn mạnh nền tảng đạo đức cơ bản: “Hiếu với cha mẹ, lễ phép với anh em – vậy là đủ”, trích từ Mạnh Tử, thể hiện triết lý Nho giáo coi hiếu thảo và kính trọng anh chị em là cốt lõi của mọi đạo lý và hành vi làm người.
Câu đối này vừa nhấn mạnh giá trị đạo đức gia đình, vừa ca ngợi truyền thống Nho giáo trong giáo dục và thờ phụng, trân trọng lễ nghĩa giữ lòng thành khi thực hành lễ nghĩa, không chỉ coi trọng hình thức bên ngoài. Về thẩm mỹ, hình ảnh ngọc trắng, mây ngỗng khắc họa vẻ đẹp thuần khiết, thanh cao như mây trắng ngọc ngà, hòa quyện cùng đạo nghĩa hiếu đễ., trong khi lời nhắn nhủ về hiếu và đễ tạo nên sự cân bằng giữa vẻ đẹp vật chất và giá trị tinh thần.
Hoành phi câu đối “Ngọc Bạch Vân Hồ Tai – Hiếu Đễ Nhi Dĩ Hĩ” vượt lên trên vai trò của một tác phẩm thư pháp, đây còn là minh chứng rõ nét của truyền thống đạo đức và giáo dục gia đình Việt Nam xưa, thể hiện tư tưởng hiếu thảo, kính trọng tổ tiên và giữ gìn lễ nghĩa trong đời sống gia tộc. Đây là tác phẩm vừa có giá trị văn hóa, lịch sử, vừa có ý nghĩa giáo dục và nhân sinh, góp phần tôn vinh truyền thống hiếu học, tinh thần thờ phụng và thẩm mỹ Nho giáo tại Việt Nam.
Gợi ý mẫu bàn thờ đẹp:
hoành phi Ngọc Bạch Vân Hồ Tai Hiếu Đễ Nhi Dĩ Hĩ 2
