Chầu Cửu còn gọi là Chầu Kiểu hay Chầu 9 là vị thần linh thiêng thuộc Tứ Phủ trong tín ngưỡng của người Việt được thờ cúng rộng rãi tại Sầm Sơn và các vùng lân cận đặc biệt ở Bỉm Sơn, Thanh Hóa. Bà được biết đến là nữ thần cai quản biển cả, sông ngòi và có công bảo vệ nhân dân.
Chầu Cửu Là Ai?
Chầu Cửu sinh ra tại Bỉm Sơn, Thanh Hóa nơi bà bắt đầu cuộc đời với nhiệm vụ giúp dân làm việc thiện. Bà được phong làm cận thần trong triều đình Thiên Đình, có trách nhiệm chấp bút sổ sách và cai quản các mạch nước giếng âm dương trên đất Thanh Hóa. Chầu Cửu là vị thần quyền lực có khả năng điều khiển sức mạnh của nước và biển cả được nhân dân kính ngưỡng. Một vài lựa chọn mẫu thiết kế tài liệu còn cho rằng bà là Hoa Công Chúa hoặc Quỳnh Công Chúa trên Thiên Đình, đảm nhận vị thế then chốt trong các dịp lễ hội của các vị Mẫu.
Đền Thờ Chầu Cửu
Đền thờ Chầu Cửu nổi bật nhất là Đền Sầm Sơn, tại phường Bắc Sơn, thị xã Bỉm Sơn, Thanh Hóa vốn được định danh là nơi thờ chính của bà là ngôi đền linh thiêng, thu hút đông đảo tín đồ đến hành hương, dâng hương cầu an và cầu tài. Ngoài ra, bà còn được thờ tại Phủ Dầy, Nam Định và Đền Rồng, Thanh Hóa – những địa điểm nổi tiếng trong tín ngưỡng thờ Mẫu nơi nhân dân khắp nơi đến thắp hương và cầu nguyện. Đền Sầm Sơn là trung tâm tín ngưỡng mà lưu giữ các nghi thức truyền thống khắc họa lòng thành kính sâu sắc của nhân dân đối với Chầu Cửu và Cô Chính Sầm Sơn trong khi Đền Rồng giữ vai trò duy trì các giá trị văn hóa, tinh thần và lịch sử của địa phương.
Tín Ngưỡng và Thờ Cúng Chầu Cửu
Trong các lễ hội và hầu đồng, Chầu Cửu thường xuất hiện trong bộ áo đỏ hoặc hồng thể hiện sự tôn nghiêm và quyền lực. Bà thường múa cờ và múa kiếm tượng trưng cho sức mạnh và sự linh thiêng. Chầu Cửu là vị thần lãnh đạo giúp con người vượt qua khó khăn, bệnh tật và mang bình an. Người dân tin rằng bà chữa bệnh và giúp đỡ mọi người trong những tình huống khó khăn vì vậy bà được kính trọng và thờ cúng rộng rãi.
Các Lễ Hội và Nghi Lễ Chầu Cửu
Nghi lễ thờ cúng Chầu Cửu tại các đền thường bắt đầu bằng dâng hương, sau đó là các nghi thức múa hát văn thể hiện uy quyền, trí tuệ và sự linh thiêng của bà. Ngày lễ chính được tổ chức vào dịp rằm tháng Giêng hoặc các lễ hội đầu xuân, thu hút đông đảo tín đồ và du khách đến cầu bình an, tài lộc và may mắn. Chầu Cửu còn được gọi là Cửu Tình – “Cửu” là chín, “Tình” là giếng – vì cai quản chín giếng và chín mạch nước trên đất Thanh Hóa nên bà còn có biệt danh Trầu Chín Giếng. Nhân dân tin rằng thông qua các nghi thức khấn vái trong lễ hội, bà mang may mắn, bình an và thịnh vượng cho cộng đồng.
Chầu Cửu là vị thần quan trọng trong tín ngưỡng Tứ Phủ được người dân kính thờ và tôn vinh qua các lễ hội lớn tại các đền thờ ở Thanh Hóa và các vùng lân cận. Những ai tìm hiểu tín ngưỡng Tứ Phủ hay tham gia lễ hội đều cảm nhận được linh thiêng, quyền lực và sự bảo vệ của bà đối với con người. Đền Sầm Sơn và Đền Rồng là địa điểm lý tưởng để tận mắt chứng kiến vẻ đẹp và sự linh thiêng của các nghi lễ thờ cúng Chầu Cửu.
