Giá gương là gì và có vai trò gì?
Giá gương đặt trên bàn thờ mang ý nghĩa tượng trưng cho linh hồn và hình bóng của tổ tiên. Cùng với bài vị và thần chủ, giá gương được xem như “hình ảnh tinh thần” của người đã khuất, giúp con cháu hướng về cội nguồn và ghi nhớ công đức tiền nhân. Thuở xưa, khi chưa có ảnh chụp hay tranh truyền thần, người Việt thường ghi họ tên, chức tước, niên hiệu của tổ tiên lên giá gương để thờ phụng. Vì thế, giá gương thờ trở thành biểu tượng thiêng liêng gắn với tín ngưỡng thờ tổ tiên. Tùy từng vùng miền, giá gương có nhiều dạng như giá gương có chương nhĩ, giá không chương nhĩ hoặc giá gương giả khám, mỗi kiểu đều mang một cách biểu đạt lòng kính ngưỡng trong không gian thờ tự.
Album ảnh trong bài: Giá gương được sử dụng thế nào
Giá gương được sử dụng thế nào
Các gia đình quyền quý hoặc phú hào ngày trước thường đặt làm giá gương có khung chạm trổ công phu, sau đó gài chân dung hoặc ảnh truyền thần của tổ tiên vào bên trong. Cách thờ ấy tạo sự trang trọng và giúp con cháu nhận biết, tưởng nhớ dung nhan người đã khuất. Khi nhiếp ảnh phát triển, tranh truyền thần dần được thay bằng ảnh chụp thật của tổ tiên, vẫn được gài vào giá gương rồi đặt trên bàn thờ chính. Những gia đình có điều kiện hạn chế vẫn giữ lệ ghi họ tên, năm sinh, chức tước lên giấy rồi đặt vào giá gương để phụng thờ. Hình thức tuy mộc mạc nhưng lòng thành kính vẫn được giữ trọn, thể hiện tâm hiếu nghĩa và đạo hiếu của con cháu.
Vì sao giá gương phải phủ vải đỏ?
Theo quan niệm thờ cúng truyền thống, việc để người ngoài hoặc khách lạ nhìn trực diện vào di ảnh hay tên tuổi tổ tiên bị xem là thiếu sự kính trọng và làm ảnh hưởng đến không gian thanh tịnh của gian thờ. Vì vậy, giá gương thường được phủ bằng vải đỏ hoặc nhiễu điều. Sắc đỏ gợi hình ảnh cát tường, cao quý, đồng thời mang ý nghĩa che chở linh hồn tổ tiên trước tà khí. Lớp nhiễu điều còn gắn với nghi lễ thờ tự, làm rõ sự tôn nghiêm và lòng kính trọng đối với tiền nhân.
Câu “Nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong 1 nước phải thương nhau cùng” ý gì?
Câu ca dao “Nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong 1 nước phải thương nhau cùng” chứa 2 tầng ý nghĩa sâu sắc.
- Trước hết ở nghĩa vật chất, “nhiễu điều” là tấm vải đỏ dùng để phủ lên giá gương thờ tổ tiên.
- Ở lớp nghĩa ẩn dụ, “giá gương” tượng trưng cho nguồn cội và huyết thống chung của người Việt.
Qua hình ảnh ấy, câu ca dao nhấn mạnh rằng dưới cùng 1 tấm nhiễu, cùng hướng về tiên tổ, mọi người đều là con cháu của 1 dòng giống nên cần thương yêu, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau. Thông điệp nhân văn vừa gợi nhắc tinh thần dân tộc, vừa khẳng định truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của người Việt.
Nhiều người cho rằng giá gương chỉ dành cho hình thức thờ vọng, tức thờ người chưa có điều kiện lập bàn thờ riêng. Thực tế, giá gương xuất hiện trong cả thờ vọng lẫn thờ chính thức, không phụ thuộc địa vị hay hoàn cảnh. Tại các từ đường cổ, Nhà Thờ Họ hoặc tư gia xưa, giá gương thường đi cùng bài vị và thần chủ, giữ vai trò đại diện cho tổ tiên trong không gian thờ tự. Những giá gương cổ còn được lưu giữ đến ngày nay là minh chứng cho lịch sử lâu đời và giá trị văn hóa của hình thức thờ cúng. Dù nhiều gia đình đã dùng ảnh thờ thay giá gương, vật phẩm vẫn được bảo tồn, nhất là trong các dòng họ truyền thống và nhà thờ tổ. Những giá gương cổ ghi niên hiệu triều đại, lưu lại chữ viết của tổ tiên như “Tự Đức Nhâm Tuất trung thu” không chỉ chứa giá trị thờ tự mà còn là báu vật lịch sử – văn hóa ghi dấu từng giai đoạn của dòng tộc. Việc tiếp tục gìn giữ giá gương góp phần duy trì truyền thống, giáo dục con cháu biết trân trọng cội nguồn, tìm hiểu lịch sử và giữ gìn đạo hiếu với tổ tiên.
