Một trong những câu hỏi phổ biến là: tại sao khi gia đình có người qua đời, người thân thường phải mặc áo xô đội mũ gai?
1. Sự thay đổi phong tục tang lễ
Phong tục tang lễ thay đổi. Các nghi lễ trong đám tang chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố như phong tục vùng miền, triều đại lịch sử và tín ngưỡng văn hóa. Ví dụ trong thời kỳ xa xưa có những phong tục rất khắc nghiệt, thậm chí có nơi còn bắt chôn theo thê thiếp của người đã khuất. Riêng về tang phục, sách Thọ Mai Gia Lễ đã ghi chép rất kỹ về những quy tắc.
2. Ý nghĩa áo xô và khăn xô và gậy chống trong đám tang
Ý nghĩa áo xô, khăn xô và gậy chống trong đám tang rất sâu sắc. Áo xô được may đơn giản không viền mép tượng trưng cho nỗi đau mất mát và sự tiếc thương sâu sắc truyền cảm hứng con cháu suy ngẫm về lòng hy sinh của cha mẹ khi còn sống. Khăn xô quấn trên đầu người đi tang biểu thị sự tang tóc và lòng thương tiếc đồng thời giúp bảo vệ đầu khi phải cúi lạy nhiều lần trong quá trình làm lễ tang, hạn chế mệt mỏi và đau nhức. Gậy chống được dùng để hỗ trợ di chuyển và lạy trong tang lễ. Con trai trưởng thường chống gậy trúc với đầu tròn tượng trưng cho cha – trời tròn trong khi con gái và con dâu dùng gậy vông hình vuông biểu tượng cho mẹ – đất vuông không chỉ phục vụ nhu cầu thực tế mà chứa đựng ý nghĩa văn hóa, nhắn gửi hậu thế ghi nhớ về lòng hiếu kính, sự tôn trọng tổ tiên và truyền thống gia đình.
Nhiều gia đình đã giản lược trang phục tang lễ. Một số đám tang chỉ dùng băng tang đeo trên tay hoặc ngực thay vì khăn xô, áo xô. Đối với những đám tang lớn, tang phục hoàn toàn biến chuyển để kiến tạo sự cân bằng cùng hoàn cảnh và truyền thống từng gia đình. Ở một loạt mẫu thiết kế địa phương, thậm chí có tục lệ mặc áo đỏ trong đám tang, xuất phát từ câu chuyện dân gian về một chàng trai nghèo bày mưu để có vợ, yêu cầu các cô gái mặc áo đỏ giả làm dâu trong đám tang của cha mẹ mình.
Kết luận, mặc áo xô đội mũ gai trong tang lễ là phong tục còn mang trong mình chiều sâu của sâu sắc về sự hiếu đạo, tưởng nhớ và tôn kính người đã khuất đã có những thay đổi để kiến tạo sự cân bằng cùng hoàn cảnh xã hội hiện đại.
