1. Giới thiệu Chầu Đệ Tứ Khâm Sai
Chầu Đệ Tứ Khâm Sai, còn gọi là Chiêu Dung Công Chúa, là một trong các Chầu Bà thuộc hệ thống Tứ Phủ Thánh Cô trong đạo Mẫu thuộc về người Việt Nam. Bà đứng hàng thứ tư trong hàng Chầu Bà và thuộc Địa Phủ, đảm nhiệm việc cai quản đất đai, bản mệnh, nhân duyên và phúc lộc của con người. Dân gian thường gọi Chầu Đệ Tứ Khâm Sai là người hầu cận Mẫu Liễu Hạnh, hóa thân của Mẫu Đệ Nhị Địa Tiên và là người cai sổ bản mệnh, còn được xưng tụng là “Bà thủ bản mệnh”.
Chau de tu kham sai vi nu than quyen uy chon dia phu
2. Sự tích và thân thế Chầu Đệ Tứ Khâm Sai
Chầu Đệ Tứ Khâm Sai có nguồn gốc từ các tiên nữ chốn bồng lai hoặc là Mai Hoa Công Chúa trên Thiên Cung. Vì thương dân, Chầu giáng thế vào nhà họ Lý tại An Thái, Vụ Bản, Nam Định với tên tục là Lý Thị Ngọc Ba. Khi hạ thế, bà là nữ tướng khẳng khái, chính trực, nổi danh với chiến thuật “tiền trảm hậu tấu”, tức xử lý kẻ trái lệnh trước rồi mới báo cáo. Bà có công giúp dân dẹp loạn, trấn giữ vùng Hải Trung (Thanh Hóa) và được vua ban sắc phong Chiêu Dung Công Chúa để ghi nhận công lao.
bàn thờ Chầu Đệ Tứ Khâm Sai
3. Vai trò trong khởi nghĩa Hai Bà Trưng và Chầu Đệ Tứ Khâm Sai
Trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, Chầu Đệ Tứ Khâm Sai kết duyên cùng ông Đặng Công Thành và sinh năm người con trai khôi ngô, tuấn tú. Khi quân Tô Định xâm lược, bà dẫn các con cùng nhân dân luyện binh, tích lương để chuẩn bị khởi nghĩa. Khi Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa, bà cùng gia quyến gia nhập nghĩa quân, lập nhiều chiến công hiển hách. Bà được phong làm Chiêu Dung Công Chúa, các con được phong làm tả hữu tiền hậu đại tướng quân. Trên đường trở về quê hương, mẹ con bà giao chiến ác liệt với quân Mã Viện tại sông Kim Cốc và hy sinh tại đó. Dân gian tin rằng mẹ con bà hóa thần, được lập miếu thờ, hương khói quanh năm.
Vai%20tr%C3%B2%20trong%20kh%E1%BB%9Fi%20ngh%C4%A9a%20Hai%20B%C3%A0%20Tr%C6%B0ng
4. Các nơi thờ chính Chầu Đệ Tứ
Chầu Đệ Tứ được phụng thờ rộng khắp tại khu trung tâm Bắc Bộ. Ba đền chính gồm: Đền Khâm Sai tại xã Kim Thái, huyện Vụ Bản, Nam Định – quê hương của Chầu, thuộc quần thể Phủ Dầy; Đền Cây Thị tại xã Hà Ngọc, huyện Hà Trung, Thanh Hóa – nơi Chầu từng ra trận; và Đền Diện Trường tại phường Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội – ngôi đền vọng bên sông Hồng. Ngoài ra còn có ba ngôi đền tại xã Hoàng Diệu, huyện Chương Mỹ, Hà Nội là Quán Trung, Quán Thượng, Quán Hạ, ghi dấu tích hóa thân của mẹ con Chầu.
Các nơi thờ chính Chầu Đệ Tứ
5. Hình tượng Chầu Đệ Tứ khi ngự đồng
Chầu Đệ Tứ ít khi ngự đồng nhưng mỗi lần xuất hiện đều mang dáng vẻ uy nghiêm. Bà mặc áo màu vàng, hàm ý quyền uy và sự thanh khiết; tay cầm quạt lụa, kiếm lệnh hoặc cờ hiệu Khâm Sai. Khi hầu Chầu, nhân đồng múa kiếm, múa cờ hoặc khai quạt, tùy theo từng vùng miền và phép hành lễ, tạo nên bầu không khí linh thiêng.
Hình tượng Chầu Đệ Tứ khi ngự đồng
6. Văn chầu và sinh hoạt dân gian
Trong văn chầu, Chầu Đệ Tứ hiện lên như vị thần quyền năng, cứu dân, gia uy sát quỷ, trừ tà, chiêu tài tiếp lộc. Bà là người chấp bút bản mệnh, ghi tên sửa số Tam Tòa, giúp người hành lễ hóa giải tai ách và chuyển đổi vận số. Chầu Đệ Tứ còn gắn bó mật thiết với đời sống dân gian qua hình ảnh dạo chơi phố cổ như Hàng Đào, Hàng Bạc, Đồng Xuân, thả thuyền rồng dạo Tây Hồ qua Trấn Vũ, Trúc Bạch và hộ trì vùng đất Nghệ An, Thanh Hóa, Kinh thành Thăng Long.
V%C4%83n%20ch%E1%BA%A7u%20v%C3%A0%20t%C3%ADn%20ng%C6%B0%E1%BB%A1ng%20d%C3%A2n%20gian
Chầu Đệ Tứ Khâm Sai là truyền tải tâm ý về lòng yêu nước, đức nhân hậu và chính nghĩa. Dù thuộc Địa Phủ, bà vẫn mang tấm lòng bao dung, cai quản bản mệnh, cứu độ chúng sinh và được nhân dân tôn thờ qua bao đời. Ngày tiệc chính của Chầu là 14 tháng 3 âm lịch, là dịp nhân dân dâng lễ tưởng nhớ công lao to lớn của bà.
