Hoành phi câu đối nhà thờ họ Mai với chữ Lạc – Quyên – Nghĩa – Hộ vốn là tác phẩm hội tụ nhiều giá trị văn hóa, đạo đức và lịch sử sâu sắc, treo ngang chính giữa miếu, đình hoặc bàn thờ. Trong đó cụm từ “Lạc Quyên Nghĩa Hộ (樂捐義護)” có nghĩa là vui lòng cống hiến, bảo vệ nghĩa, ca ngợi tinh thần từ thiện, hành động nhân ái và sự đóng góp cho xã hội. Một nhóm gợi ý hoành phi tương tự còn ghi như “Nghĩa Hộ Lưu Phương (義護流芳)” – “Nghĩa khí bảo vệ, danh tiếng muôn đời” hay “Trung Nghĩa Vĩnh Tồn (忠義永存)” – “Trung nghĩa tồn tại muôn đời”, đều nhấn mạnh đức nghĩa, lòng dũng cảm và tinh thần giúp dân giúp nước của gia tộc.
Câu đối đi kèm thường treo hai bên hoành phi mang đặc điểm đối ý, đối thanh nhấn mạnh đức, công nghĩa đồng thời giáo dục con cháu. Ví dụ:
- Vế phải: 「義行光照後人」 – “Hành động nghĩa khí soi sáng hậu thế”
- Vế trái: 「忠心垂范萬世」 – “Lòng trung hiếu lưu tấm gương muôn đời”
Một cặp khác:
- Vế phải: 「捐身護義名永」 – “Hy sinh bảo vệ nghĩa, danh tiếng muôn đời”
- Vế trái: 「行義留芳德長」 – “Hành nghĩa để lại danh, đức bền lâu”
Hoành phi và câu đối nhấn mạnh truyền thống từ thiện, tấm lòng nhân ái đồng thời ca ngợi sự thịnh vượng và nền tảng vững chắc của gia tộc. Lạc khoản ghi: “Hà Nội tỉnh phụng cấp, Tự Đức thập nhứt niên bát ngoạt cát nhật” cho thấy bức hoành được triều vua Tự Đức ban cho chính quyền tỉnh Hà Nội để trao tặng cho gia đình thể hiện tính pháp lý, trang trọng và sự công nhận của triều đình đối với hành động từ thiện.
Câu đối như “Môn hưng quan tứ phúc – Thổ vượng địa sinh kim” nhấn mạnh rằng gia đình thịnh vượng, đất tốt sinh tài lộc và phúc đức là biểu tượng về đạo đức, nhân cách cùng di sản văn hóa quý báu truyền thống. Khi treo cần chú ý vế câu đối và đọc đúng lạc khoản để đảm bảo ý nghĩa chính xác và nắm rõ niên đại, bối cảnh lịch sử.
Gợi ý mẫu bàn thờ đẹp:
