Người xưa dùng từ “bao sái” bởi cách gọi này thể hiện sự tôn kính và trang trọng hơn so với “lau chùi”. Về bản chất, cả 2 đều nói đến việc làm sạch bàn thờ, nhưng “bao sái” còn thể hiện thái độ cung kính, sự cẩn trọng và lòng thành của người thực hiện. Bao sái không chỉ là việc vệ sinh thông thường mà còn mang ý nghĩa bày tỏ lòng thành phụng thờ, gìn giữ nét đẹp hiếu đạo truyền thống đối với tổ tiên.
Bao sái bàn thờ có quy định cụ thể về tần suất hay không?
Thực tế, lau chùi hay bao sái bàn thờ không có 1 quy định hoặc thời điểm cố định trong nghi lễ thờ cúng. Bàn thờ cần được giữ sạch sẽ thường xuyên để thể hiện tấm lòng phụng thờ đối với tổ tiên và thần linh. Vì vậy, việc bao sái phụ thuộc vào sự quan sát, cảm nhận và lòng thành của mỗi gia chủ. Khi nhận thấy bụi bẩn hoặc đồ thờ đã cũ, gia chủ hoàn toàn có thể tiến hành bao sái ngay mà không cần chờ đến 1 ngày nhất định.
Album ảnh trong bài: Tại sao dùng từ “bao sái” thay vì “lau chùi” bàn thờ ?
Nên bao sái bàn thờ vào dịp nào?
Có nhiều cách thực hiện tùy theo phong tục của từng gia đình. 1 số nhà bao sái bàn thờ bất cứ khi nào nhận thấy bụi bẩn trong khi nhiều gia đình khác chọn những dịp như ngày rằm, mùng 1, ngày giỗ hoặc ngày húy kỵ ông bà. Việc này tương tự như dọn dẹp nhà cửa, giúp không gian thờ luôn sạch sẽ và trang nghiêm. Nếu để quá lâu không lau chùi, bụi bẩn sẽ tích tụ, làm giảm sự thanh tịnh về mỹ quan cũng như vẻ tôn nghiêm của bàn thờ.
Rút chân hương cũng không bắt buộc phải thực hiện vào 1 ngày cố định. Thời điểm tiến hành có sự khác nhau tùy phong tục từng địa phương. Ở nhiều nơi, người ta thường rút chân hương sau ngày 23 tháng Chạp, tức sau lễ cúng ông Công, ông Táo để chuẩn bị đón Tết. 1 số nơi lại thực hiện trước ngày 23 để tránh trùng với khoảng thời gian bận rộn cuối 5. Nguyên tắc chung là rút chân hương khi bát hương đã có quá nhiều chân hương cắm dày đặc, làm mất thẩm mỹ và không còn chỗ để cắm thêm hương mới.
Quy tắc về số chân nhang để lại khi bao sái
Việc giữ lại số chân hương cũng mang ý nghĩa tượng trưng. Với bát hương thờ Quan Thổ Công thường để lại 5 chân hương, tượng trưng cho ngũ hành tề tựu và sự bảo hộ đối với gia đạo. Đối với bát hương thờ gia tiên, thường giữ lại 3 chân hương tượng trưng tam khí sinh tài, thể hiện sự gắn kết giữa trời – đất – người. Đây là quy ước truyền thống không mang tính bắt buộc tuyệt đối. Gia chủ chỉ cần giữ lại số lượng vừa phải, đảm bảo bàn thờ trông cân đối, trang nghiêm, không quá ít gây cảm giác trống trải cũng không quá nhiều khiến không gian bị rối mắt.
Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, việc rút chân hương và bao sái đúng cách không gây ảnh hưởng xấu đến vận khí của gia đình. Trái lại, giữ cho bàn thờ sạch sẽ, gọn gàng giúp gian thờ trở nên thanh tịnh, tạo cảm giác yên tâm và tôn nghiêm hơn khi cúng bái. Chỉ khi thực hiện cẩu thả, thiếu tôn trọng hoặc làm đổ vỡ đồ thờ mới bị coi là thất lễ. Vì vậy, điều đáng chú ý không nằm ở thời điểm cụ thể mà ở thái độ và sự cẩn trọng trong lúc thực hiện. Bao sái nên tiến hành vào ngày rằm, mùng 1 hoặc trước dịp Tết khi gia đình có thời gian chuẩn bị chu đáo. Khi rút chân hương, nên giữ lại số lượng hợp lý như 3 hoặc 5 chân tùy loại bát hương. Khi lau chùi, nên dùng khăn sạch, nước ấm pha rượu gừng hoặc nước ngũ vị hương để tạo sự thanh tịnh. Các thao tác cần nhẹ nhàng, tránh làm đổ hoặc xê dịch đồ thờ. Thực hiện với tâm thế thành kính và chu toàn, bao sái bàn thờ sẽ giúp không gian cúng bái thêm trang nghiêm, thanh sạch và giữ được nét đẹp theo phong tục cổ truyền.
