Nguyên nhân Bàn Thờ Gia Tiên Có Những TIẾNG NỔ LẠ

Không ai làm đồ thờ bằng gỗ tự nhiên lại mang gỗ đi sấy cả. Toàn bộ gỗ đều phơi tự nhiên. Như xưởng đồ thờ Canh Nậu, gỗ sau khi để trong lán cho khô sẽ được chuyển sang khu lắp ráp để khách xem mộc trước khi hoàn thiện.

Giải thích hiện tượng gỗ kêu tách tách khi gặp nắng

Có bác khách ở Hải Phòng từng hỏi: "Tôi mua bàn thờ năm ngoái, gặp nắng thì nghe tiếng tách tách, như vậy có ảnh hưởng gì không?". Em chia sẻ là nếu chỉ nghe tiếng tách tách thì chưa hẳn có vấn đề. Gỗ tự nhiên luôn tồn tại hiện tượng co ngót. Em quay trực tiếp từng phần gỗ để các bác quan sát rõ.

Ví dụ phần mặt bàn, khuôn ngoài dày hơn mặt bên trong. Mặt gỗ dày khoảng 2 cm, còn khuôn dày khoảng 5 cm, vì vậy khuôn sẽ khô chậm hơn phần mặt.

Cách ghép mặt bàn gỗ tự nhiên để tránh nứt vỡ

1. Khi ghép 2 tấm mặt bàn phải làm rãnh và ghép hèm ở giữa.
2. Phần mặt tiền gắn cố định với khuôn bàn.
3. Đối với khuôn sập, nhiều nơi không gắn giống khuôn bàn.
4. Phần ngang chỉ cố định khoảng 10 cm, không được gắn kín toàn bộ.
5. Phần ngang phải chừa khe co giãn để gỗ "thở".

Nếu cố định kín phần ngang, khi gặp nắng 39 - 40°C, gỗ sẽ giật mạnh, làm xé mối ghép. Chỉ nên cố định phần dọc, còn phần ngang phải để khoảng giãn nở. Nếu gắn kín toàn bộ, chỉ sau một thời gian ngắn mặt bàn sẽ nổ, vỡ hoặc tách mối ghép.

Vì sao gỗ tự nhiên xuất hiện hiện tượng co ngót?

Đối với gỗ còn tươi, khi gặp nắng mạnh sẽ xuất hiện hiện tượng co ngót. Điều đó dễ gặp hơn ở gỗ gụ. Riêng gỗ hương đá em nhận thấy hiện tượng co ngót rất ít. Nhiều bộ bàn thờ bằng gỗ hương đá để giữa trời nắng vẫn gần như không phát ra tiếng kêu.

Có lần một khách ở Chí Linh, Hải Dương gọi điện hỏi vì sao không gian phòng thờ phát ra tiếng tách tách. Sau khi kiểm tra mới biết tiếng kêu xuất phát từ phần trần gỗ mỏng phía trên, không phải bộ bàn thờ. Bộ bàn thờ làm bằng gỗ dày nên không xảy ra hiện tượng đó.

Gỗ làm đồ thờ đều phơi tự nhiên

Ngay tại làng nghề cũng không có nhà nào mang toàn bộ gỗ làm đồ thờ đi sấy. Gỗ đều được phơi tự nhiên. Sau khi để trong lán đủ khô mới chuyển sang khu lắp ráp để khách xem mộc.

Chính vì gỗ là gỗ tự nhiên nên cũng được hong khô dưới điều kiện tự nhiên. Khi đã trải qua vài tháng ổn định, các bác hoàn toàn yên tâm. Riêng mùa nồm, nếu yêu cầu làm gấp trong lúc gỗ còn nhiều độ ẩm thì hiện tượng co ngót hoàn toàn có thể xảy ra. Còn khi gỗ đã trải qua đợt nắng nóng thì mức độ co ngót giảm đi rất nhiều.

Mộng chéo vẫn cần chỉnh sau khi gỗ co ngót

Các bác quan sát phần mộng chéo sẽ thấy vẫn còn hiện tượng co ngót nhẹ. Sau khi hoàn thiện phần mộc và chà nhám xong, thợ tiếp tục đóng ép lại để mộng khít hơn. Trước đó mộng rất kín, nhưng gặp nắng, các mộng dày khoảng 10 cm vẫn co lại một chút. Sau đó chỉ cần đóng ép lại là đạt độ khít như mong muốn.

Ngay cả khi gỗ chỉ che dưới mái, không phơi trực tiếp, gỗ hương đá hay gỗ gõ đỏ vẫn tồn tại sự co ngót tự nhiên. Chính vì hiểu đặc tính đó nên xưởng luôn kiểm tra kỹ trước khi giao đồ thờ đến khách.

Nên đặt đồ thờ vào mùa nắng

Đối với đồ thờ, nếu có kế hoạch đặt làm thì mùa nắng là giai đoạn thích hợp hơn. Khi trải qua nền nhiệt khoảng 38 - 40°C, gỗ tự nhiên đã co ngót gần hết. Không cần máy sấy mà vẫn đạt trạng thái ổn định.

Ngoài ra, khoảng tháng 3, tháng 4, tháng 5 và tháng 6, giá cả cũng hợp lý hơn giai đoạn cận Tết. Càng gần Tết, lượng đơn tăng cao nên xưởng luôn bận rộn hơn. Vì vậy, nếu đã có kế hoạch làm đồ thờ thì nên chuẩn bị sớm.

Cấu tạo én chịu lực cho mặt bàn thờ

Đối với phần chịu lực, dàn thang luôn phải làm én. Ví dụ:

1. Bàn 9 thang làm 3 én.
2. Bàn 11 thang cũng làm 3 én.

Én được làm bằng cách soi hèm xuống một phần để giữ mặt ván. Chính phần én giữ cho mặt bàn không bị cong vênh theo chiều dài. Nếu bỏ én, mặt ván rất dễ cong lên theo thời gian. Vì vậy, với bàn thờ, bố trí 3 én luôn là cấu tạo chịu lực rất quan trọng.

Trên đây là những chia sẻ về đặc tính co ngót của gỗ tự nhiên, kinh nghiệm ghép mặt bàn, cấu tạo mộng, én chịu lực và kinh nghiệm đặt làm đồ thờ theo mùa. Nếu các bác cần tìm hiểu thêm về phòng thờ hoặc nhà thờ, hãy để lại nội dung cần tư vấn, đồ thờ Canh Nậu sẽ giải đáp chi tiết.