Khảo sát kích thước gian giữa phòng thờ từ đường
Đối với không gian phòng thờ từ đường ba gian thì gian chính giữa luôn là điểm nhấn quan trọng nhất của mỗi gia đình. Ở gian chính giữa của gia đình anh Mạnh, em Linh đã đo thực tế và phần diện tích từ mép cột này sang mép cột kia đang là 2,30 m các bác ạ. Tuy nhiên, các bác cần lưu ý là với diện tích 2,30 m như vậy thì không phải cứ tính phủ bì bàn thờ bằng đúng 2,30 m. Mình còn phải tính đến vị trí phần chân đĩa đá, phần đá tảng phía dưới của cột. Mỗi phần chân đĩa đá thường sẽ vểnh ra so với cột khoảng từ 10 đến 12 phân là kích thước phổ biến, còn với những chiếc cột lớn, không gian rộng thì phần vểnh ra này còn có thể tăng thêm. Vì vậy khi khảo sát thực tế, em Linh đã phải đo lại và trừ đi phần diện tích của đĩa đá. Hôm đó phần chân đĩa đá của gia đình anh vẫn chưa hoàn thiện, nên em cũng trao đổi với bác thợ cả để tính toán phần vểnh ra bao nhiêu rồi mới lựa chọn kích thước bàn thờ. Sau khi trừ phần chân đĩa đá, phần phủ bì chân bàn chỉ còn khoảng 2,1 m. Đây là điểm các bác cần đặc biệt lưu ý khi làm bàn thờ cho không gian phòng thờ từ đường ba gian. Với diện tích thực tế như vậy, em Linh thiết kế cho anh Mạnh một chiếc bàn thờ có chiều ngang 1,97 m. Phần phủ bì chân của bàn sẽ rơi vào khoảng hơn 2 m một chút, gần như nằm sát với phần chân đĩa đá nhưng vẫn đảm bảo sự cân đối trong không gian.
Gợi ý mẫu bàn thờ đẹp:
Bộ sưu tập mẫu bàn thờ đẹp thực tế
Kích thước bàn thờ ba cấp và cách bố trí vật phẩm thờ
Riêng về chiều sâu của bàn thờ thì sẽ quyết định rất nhiều đến diện tích mặt bàn và cách bố trí đồ thờ. Anh Mạnh là trưởng chi trong gia đình nên việc thờ cúng ông bà tổ tiên cũng gần tương đương với không gian nhà thờ họ. Vì vậy phần mặt bàn cần tính toán theo công năng và những vật phẩm đặt phía trên. Phía trên cùng sẽ đặt ngai thờ, cấp thứ hai đặt bộ đỉnh đồng, còn phần phía ngoài sẽ bố trí bát hương và mâm ngũ quả. Gia đình anh dự tính sau này sẽ làm thêm một chiếc bàn công đồng ở phía ngoài nên em Linh cũng phải tính toán khoảng không gian đi lại xung quanh. Chiếc bàn thờ được thiết kế với chiều sâu 1,57 m. Kích thước này được tính dựa trên khoảng cách từ tường ra đến cột cái và cột quân của gia đình. Phần tường phía sau đến tim cột cái đang là 1,90 m, vì vậy làm bàn sâu 1,57 m sẽ giúp bàn nằm gọn bên trong lòng cột, đồng thời vẫn có khoảng đi lại phía ngoài.
Thiết kế ngai thờ, các cấp bàn và kích thước theo thước Lỗ Ban
Trên bàn thờ, em Linh thiết kế thêm một cỗ ngai thờ với kích thước ngai chung. Ngai thờ có phủ bì ngang 56 cm, sâu 42 cm và cao 87 cm. Cấp trên cùng làm sâu 42 cm để đặt ngai thờ. Cấp thứ hai thiết kế để đặt bộ đỉnh đồng cao khoảng 65 cm, phần mặt đặt đỉnh đồng được tính toán khoảng 39 cm. Cấp này được làm rộng 81 cm theo kích thước thước Lỗ Ban để lựa chọn các cung số phù hợp. Phần mặt sử dụng phía ngoài của bàn thờ sâu 1,57 m còn lại khoảng 76 cm, đủ diện tích để đặt bát hương 22 và mâm bồng. Ngoài ra, phần chiều cao tổng thể của bàn thờ cũng được tính toán dựa trên vị trí tường phía sau gian thờ. Bức tường phía sau bàn thờ có chiều cao 3,4 m. Vì vậy em Linh thiết kế bộ bàn thờ ba cấp với tổng chiều cao 1,57 m, trong đó mỗi cấp cao 20 cm và mặt bàn chính cao 1,17 m. Phía trên có thêm ngai thờ và cuốn thư Mai Hóa Long với kích thước dài 1,97 m, cao 87 cm.
Thiết kế cuốn thư, đại tự và câu đối trong gian giữa
Với nhiều mẫu bàn thờ, cuốn thư thường sẽ được tính toán nằm lọt vào bên trong lòng bàn. Tuy nhiên với không gian nhà anh Mạnh, cuốn thư được làm dài 1,97 m vì vị trí đặt nằm trên tường phía sau. Khoảng cách từ tường ra đến cột quân còn khoảng 60 cm nên phần không gian phía trước vẫn rất rộng, giúp cuốn thư 1,97 m đặt vào gian giữa trở nên cân đối. Điểm đặc biệt của không gian này là gia đình anh Mạnh chưa làm cửa võng ngay từ đầu. Anh chia sẻ gia đình là trưởng chi nên trước mắt mong muốn sử dụng bộ đại tự, câu đối, cuốn thư. Sau khi nhập trạch và tham khảo thêm ý kiến của các cụ, nếu phù hợp thì gia đình sẽ tính tiếp việc làm cửa võng. Riêng bức đại tự được thiết kế ngang 1,97 m. Vì gian giữa rộng 2,30 m nên hai bên vẫn còn khoảng trống khoảng 15 cm, tạo độ thoáng và cân đối khi treo lên. Phần chữ trên đại tự và câu đối đều được làm chữ chìm. Với chất liệu gỗ hương đá, cách làm chữ chìm giúp giữ được đường vân gỗ và dễ vệ sinh lau chùi hơn.
Thiết kế câu đối cột cái, cột quân và các hạng mục đi kèm
Đối với đôi câu đối cột cái, chiều cao từ mặt đất lên đến vị trí treo đầu câu đối là khoảng 3,5 m. Em Linh đã khảo sát trực tiếp tại nhà và treo thử thước để căn chỉnh kích thước sao cho phù hợp với mong muốn của gia đình. Đôi câu đối cột cái được làm với đường kính cột 29 cm, chiều dài 2,62 m. Còn đôi câu đối cột quân có vị trí đầu câu đối cao khoảng 3,35 m nhưng chỉ làm chiều dài 2,17 m. Lý do là câu đối cột cái cần tạo điểm nhấn chính trong gian giữa, còn câu đối cột quân chỉ cần làm kích thước vừa phải để tổng thể không gian được cân đối. Toàn bộ phần câu đối đều được làm liền khối từ cột cái đến cột quân. Anh Mạnh chia sẻ đây là không gian thờ mà cả đời mới đầu tư một lần nên các hạng mục đều được lựa chọn kỹ, chú trọng độ dày, chất liệu và độ bền đẹp lâu dài.
Ngoài các hạng mục chính, giai đoạn đầu bên em Linh sẽ bàn giao thêm một chiếc bàn đặt bên cạnh. Chiếc bàn này vừa làm bàn sắp lễ, vừa làm nơi trang trí trong không gian phòng thờ. Thiết kế gồm phần tủ phía trên để đặt các vật phẩm như tượng, lọ hoa, lục bình. Phía dưới có ngăn kéo để cất hương, sách kinh hoặc các đồ liên quan đến những dịp giỗ chạp, lễ tết giúp tận dụng diện tích, cất gọn những vật phẩm chưa cần dùng đến nhưng vẫn dễ lấy ra khi gia đình có công việc. Toàn bộ hoa văn, họa tiết trong không gian ngày hôm nay đều được làm bằng chất liệu gỗ hương đá và hoàn thiện full trần gỗ. Điểm nhấn nổi bật nằm ở phần dát vàng. Các vị trí như câu đối, cuốn thư, đại tự và những phần bao loan đều được dát vàng nhiều hơn so với cách làm phổ thông. Thông thường nhiều gia đình chỉ làm nền trần gỗ và dát ba chữ Phúc Lộc Thọ. Tuy nhiên anh Mạnh mong muốn không gian phòng thờ có thêm điểm nhấn, tạo sự sang trọng, ấm cúng và khác biệt. Đây là toàn bộ chia sẻ về không gian phòng thờ từ đường ba gian của gia đình anh Mạnh, một gia đình trưởng chi tại vùng Lý An Nam.
