Quan Hoàng Đôi (còn gọi là Quan Triệu Tường) là nhân vật quyết định, thuộc hệ thống Tứ Phủ. Ông đứng thứ 2 trong hàng thập vị quan Hoàng, sau Quan Hoàng Cả và được biết đến với những chiến công lớn trong giữ vững đất nước, xây đắp bình yên cho nhân dân.
Quan Hoàng Đôi được trân quý là con trai thứ 2 của Vua Bát Hải Động Đình với thân thế gắn liền nhiều truyền thuyết và dị bản. Một số tài liệu tín ngưỡng Tứ Phủ cho rằng ông chính chứng minh cho Quan Lớn Đệ Thập trong khi các sử liệu lịch sử lại cho rằng Quan Hoàng Đôi là tướng Nguyễn Hoàng, người có công lớn trong mở mang bờ cõi và chống nhà Mạc. Trong lịch sử, ông đặc thù với các chiến công duy trì đất nước trong thời kỳ Lê – Mạc, tham gia các chiến dịch truy đuổi quân Mạc đến tận vùng Cao Bằng, nhờ đó được vua Lê phong tặng nhiều danh hiệu.
Quan hoang doi
Đền Thờ và Tín Ngưỡng Quan Hoàng Đôi
Đền thờ chính của Quan Hoàng Đôi tọa lạc tại Trống Sơn, Triệu Tường, Thanh Hóa, nơi ông từng đóng quân và tham gia chiến đấu. Ngoài ra, nhiều địa phương khác cũng lập đền thờ ông, như Chèm Thoại Nội (Lào Cai) và Phủ Tây Hồ (Hà Nội) bộc lộ sự kính thờ và lòng ngưỡng mộ. Trên bàn thờ, hình tượng Quan Hoàng Đôi giao hòa cùng sự bảo hộ giúp đỡ nhân dân và xuất hiện trong các nghi lễ lối sống cộng đồng lối ứng xử thờ cúng, cầu phúc, cầu an.
bàn thờ Quan Hoàng Đôi
Công Lao, Thành Tích và Hình Ảnh Quan Hoàng Đôi được phụng thờ với nhiều công lao: canh giữ đất nước, tham gia chiến đấu cùng Quan Hoàng Bảy, đánh giặc và củng cố dân chúng. Tuy nhiên có nhiều dị bản và sự nhầm lẫn trong lịch sử, như trộn lẫn Quan Hoàng Đôi và Quan Hoàng Bảy. Quan Hoàng Bảy hy sinh trong một trận chiến lớn ở biên ải còn Quan Hoàng Đôi xuất hiện ở các giai đoạn sau đó. Dù vậy, hình ảnh của Quan Hoàng Đôi vẫn được thiêng liêng và giữ gìn gia đạo tại nhiều đền miếu ở các địa phương.
