Ý nghĩa câu “Có thờ thì có thiêng có kiêng thì có lành” trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam

1. Ý nghĩa "Có thờ thì có thiêng có kiêng thì có lành"

Có một câu hỏi từ bạn đọc "Có thờ thì có thiêng có kiêng thì có lành có đúng không?" được dùng hiếm gặp ở một số vùng nông thôn. Tuy nhiên, "Có thờ thì có thiêng có kiêng thì có lành" đã bị hiểu sai và vận dụng sai trong một số trường hợp mê tín dị đoan. Ban đầu câu "Có thờ thì có thiêng có kiêng thì có lành" tượng trưng cho sự tôn nghiêm tích cực nhưng lại bị một số người dùng để biện minh cho hành vi tiêu cực, chẳng hạn như thờ cúng theo những tín ngưỡng sai lệch.

Thực chất, “thiêng” là yếu tố tốt đẹp được giữ vững và phát triển lâu dài, còn “kiêng” là hành động cẩn trọng, tránh điều gây hại. Ví dụ: người yếu không biết bơi nên kiêng ra sông; mẹ mới sinh kiêng tắm nước lạnh để bảo đảm sức khỏe.

Khong tho khong kieng lieu co khong lanh hay khong

2. Mục đích và chiều sâu trong tư tưởng dân gian Có thờ thì có thiêng

Câu "Có thờ thì có thiêng có kiêng thì có lành" vốn phản chiếu tâm thức tích cực. Tuy nhiên, ở nhiều vùng nông thôn và trong một số biểu hiện mê tín dị đoan, câu này bị vận dụng sai để biện minh cho hành vi không đúng. Thực chất, câu nói này chỉ phù hợp khi thờ cúng theo hướng tích cực, thờ những người có công với dân với nước, ông cha tổ tiên, những bậc đáng kính. “Thiêng” ở đây là làm cho những phẩm chất tốt đẹp được giữ gìn và bền vững, còn “kiêng” mang bản chất cẩn trọng, tránh hành vi gây hại.

Ví dụ: người yếu không biết bơi thì kiêng ra bờ sông; mẹ mới sinh cần kiêng tắm nước lạnh, kiêng gió để bảo vệ sức khỏe. Nếu thờ cả những điều sai lệch mà vẫn tin theo một cách mù quáng, câu "Có thờ thì có thiêng có kiêng thì có lành" trở nên lệch ý. Chỉ khi thờ cúng đúng hướng, tránh điều xấu thì câu nói này mới khơi nguồn mạch nguồn phù hợp. Trước hết, thờ cúng là để tưởng nhớ những người có công với đất nước và tổ tiên, ghi nhận công lao và lưu giữ những giá trị tốt đẹp. Câu "có thờ thì có thiêng" nói về nếp sống gia đạo những người xứng đáng.

Mục đích và cảm nhận của thờ cúng trong thương hiệu nhân văn dân gian với ý Có thờ thì có thiêng

3. Ý nghĩa "kiêng kỵ" dân gian với ý có kiêng thì có lành

"Có kiêng thì có lành" không phải là kiêng kỵ một cách mù quáng mà là tránh những điều không tốt, những hành vi xấu, những việc làm gây hại. Chẳng hạn khi người mới sinh con, dân gian có những kiêng kỵ như không tắm nước lạnh hay không ăn uống thực phẩm không phù hợp để bảo vệ sức khỏe. Những kiêng kỵ này nhằm mục đích hạn chế rủi ro và hỗ trợ an toàn.

Ý nghĩa của việc kiêng kỵ trong cuộc sống dân gian với ý có kiêng thì có lành

Tuy nhiên, nếu thờ cúng những điều sai lệch hoặc tin theo những tập tục mê tín không đúng, sẽ dẫn đến hệ quả không tốt. Tương tự, nếu áp dụng các quan niệm sai lệch vào đời sống, con người dễ vô tình tạo ra những điều tiêu cực. "Có thờ có thiêng có kiêng có lành" chỉ đúng khi áp dụng vào những việc tốt, hướng đến giá trị tích cực. Vì vậy, cần tỉnh táo để không để những quan niệm sai lệch chi phối cuộc sống và suy nghĩ.