Chọn bàn thờ 1 cấp hay 3 cấp phụ thuộc chủ yếu vào yếu tố nào ?

Bàn thờ 1 cấp phù hợp không gian phòng thờ phổ thông

Với gian thờ tư gia, em Linh thường làm bàn thờ 1 cấp với chiều dài phổ thông 2,17 m hoặc 1,97 m. Chiều sâu được nhiều gia đình chọn là 1,07 m phù hợp phòng thờ có chiều ngang từ 2,8 m đến khoảng 3 m. Khi tính cả phần phủ bì, chiếc bàn rộng khoảng 2,4 m nên vẫn giữ khoảng trống 2 bên để bài trí và đi lại thuận tiện. Chiếc bàn đang làm cho bác khách ở Hải Dương được chọn đúng theo kích thước phổ thông. Bác trực tiếp đến xưởng tham khảo và quyết định chọn chiều sâu 1,07 m vì phòng thờ tư gia của gia đình không quá lớn. Với diện tích như vậy, chiếc bàn vừa cân đối, vừa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thờ cúng.

Bàn thờ 3 cấp dành cho phòng thờ rộng và nhiều vật phẩm thờ cúng

Khác với bàn thờ 1 cấp, bàn thờ 3 cấp thường đặt trong từ đường hoặc Nhà Thờ Họ, nơi có diện tích rộng hơn và bài trí nhiều vật phẩm như Ngai thờ, đỉnh đồng, bát hương. Chia thành nhiều cấp giúp bố cục bàn thờ rõ ràng, tạo cân đối và trang nghiêm. Đơn hàng của bác khách ở Bắc Giang được đặt trong từ đường của gia đình. Khoảng cách giữa 2 cột là 2,6 m nên em Linh chọn chiều ngang bàn 2,17 m. Ban đầu bác mong muốn làm bàn dài 2,37 m nhưng sau khi đo thực tế, kích thước đó không còn khoảng trống hợp lý nên chuyển sang 2,17 m để vừa với không gian. Chiều sâu của bàn được thiết kế 1,57 m là kích thước phù hợp bàn thờ 3 cấp vì diện tích từ đường khá rộng. Theo kinh nghiệm, nếu làm bàn 3 cấp thì chiều sâu tối thiểu nên đạt khoảng 1,27 m để đủ diện tích đặt ngai thờ và đỉnh đồng.

Riêng chiếc bàn của bác khách ở Bắc Giang được bố trí:

1. Cấp trên cùng rộng 42 cm.
2. Cấp thứ 2 rộng 81 cm.
3. Phần lòng sử dụng còn khoảng 39 cm để đặt bộ đỉnh đồng đường kính khoảng 30 cm, cao khoảng 70 cm.

Khi bộ đỉnh đồng được đặt lùi vào bên trong 1 khoảng vừa phải, tổng thể bàn thờ sẽ cân đối và đẹp mắt hơn.

Những yếu tố cần xác định trước khi làm bàn thờ 3 cấp

Bàn thờ 3 cấp không chỉ phù hợp với từ đường hay nhà thờ họ mà nhiều gia đình thờ tư gia vẫn chọn nếu đáp ứng đủ điều kiện về diện tích và số lượng vật phẩm thờ cúng. Trước khi đặt làm bàn thờ, em Linh luôn trao đổi kỹ với khách hàng về các nội dung sau:

1. Chiều ngang và chiều sâu thực tế của phòng thờ.
2. Khoảng cách giữa các cột nếu là nhà gỗ hoặc từ đường.
3. Các vật phẩm sẽ đặt trên bàn thờ như ngai thờ, đỉnh đồng, bát hương, ảnh thờ.
4. Nhu cầu bài trí theo 1 cấp, 2 cấp hay 3 cấp.

Mỗi gia đình có kích thước và bài trí khác nhau nên bàn thờ 3 cấp hầu như đều được làm theo yêu cầu riêng, rất ít khi có sẵn.

Chất liệu gỗ và độ dày của bàn thờ

Cả 2 bác khách đều chọn chất liệu gỗ hương đá Nam Phi và hoàn thiện theo kiểu phủ trần gỗ. Trước khi đặt hàng, các bác đã tìm hiểu khá kỹ về dòng gỗ thông qua nhiều video và thông tin tham khảo. Theo chia sẻ của khách hàng, màu gỗ hương đá tạo cảm giác ấm cúng cho gian thờ, đồng thời hệ vân gỗ rất nổi bật. Các bác có quan sát phần mặt bàn và câu đối sẽ thấy vân gỗ xuất hiện dày, rõ nét. Dòng gỗ hương đá còn được nhiều người gọi là gỗ có vân 3D vì các đường vân rất đặc trưng. Với bàn thờ phổ thông, em Linh thường làm dạ liền khối dày 10 cm. Tuy nhiên, với những bàn 3 cấp có kích thước lớn như đơn hàng ở Bắc Giang, phần dạ được tăng lên 12 cm. Khi dày hơn 2 cm, các đường chạm sâu hơn, tổng thể bàn trở nên vững chắc và cân đối với kích thước lớn.

Lựa chọn đại tự và câu đối

Không gian phòng thờ còn ảnh hưởng đến chọn đại tự và câu đối. Phòng thờ rộng khoảng 2,8–3 m nên ngoài bàn thờ còn đặt thêm bộ Đại Tự Câu Đối vuông. Mặc dù bàn thờ mang vua sập thờ, bác vẫn chọn đại tự câu đối vuông để giữ nét truyền thống. Đặc biệt, bác yêu cầu nền trơn nhằm giúp lau chùi và vệ sinh thuận tiện hơn. Trong khi đó, bác khách ở Bắc Giang vẫn giữ lại toàn bộ đại tự, cuốn thư và câu đối của từ đường cũ. Vì vậy, bác chỉ đặt làm mới bộ bàn thờ 3 cấp để thay thế chiếc bàn cũ, còn toàn bộ vật phẩm thờ vẫn được giữ nguyên.

Qua 2 công trình tại Hải Dương và Bắc Giang, em Linh mong rằng các bác có thêm kinh nghiệm khi chọn bàn thờ. chọn bàn thờ 1 cấp hay 3 cấp phụ thuộc chủ yếu vào 2 yếu tố:

1. Diện tích thực tế của không gian phòng thờ.
2. Mục đích bài trí và số lượng vật phẩm thờ cúng trên mặt bàn.

Khi xác định đúng 2 yếu tố, lựa chọn kích thước, số cấp và kiểu dáng bàn thờ sẽ phù hợp không gian cũng như nhu cầu của từng gia đình.