Các bác ạ, lý do vì sao bên em luôn nói việc lựa chọn gỗ là khâu quan trọng nhất khi làm đồ thờ chính là bởi chất lượng của từng khối gỗ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến độ đẹp của bộ bàn thờ khi hoàn thiện.
Bên em làm nghề hơn 30 năm, trong quá trình làm nghề đã tích lũy kinh nghiệm trong việc nhận biết từng loại gỗ. Khi phát hiện phần gỗ bị lỗi, có mắt xấu hoặc phần gỗ không đạt yêu cầu thì phải lọc bỏ lại từ đầu.
Các bác nhìn phần gỗ bên em lựa chọn, khi kiểm tra kỹ sẽ không còn phần lỗi, không có chỗ dập nát. Người thợ phải kiểm tra từng chi tiết, từng vị trí trước khi đưa vào làm bộ đồ thờ để tạo sự đồng bộ cho từng hạng mục.
Thiết kế nội thất phòng thờ gồm bàn thờ gia tiên, bàn thờ Phật và bàn thờ Thần Tài
Bên em vừa hoàn thiện thiết kế cho chú khách tại Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh một bộ nội thất phòng thờ gồm nhiều hạng mục.
Bộ phòng thờ của gia đình chú gồm:
- 1 bộ bàn thờ gia tiên mẫu giả ô sa đặt tại gian giữa.
- 1 bộ bàn thờ Phật bố trí bên tay trái.
- 1 bộ bàn thờ Thần Tài - Ông Địa.
Đối với gia đình chú khách, lý do làm riêng bộ bàn thờ Phật là bởi mẹ chú tuổi đã cao, trước đây thường phải trèo lên cao để thắp hương. Vì vậy chú mong muốn bên em thiết kế một mẫu bàn thờ Phật dạng đứng, giúp mẹ chú khi đi lại khó khăn vẫn có thể đứng phía dưới để thắp hương dễ dàng hơn.
Không gian phòng thờ nhà chú có kích thước ngang 3,58m. Bên em bố trí gồm bàn thờ gia tiên ở giữa, bàn thờ Phật và bàn thờ Thần Tài - Ông Địa ở các vị trí hai bên.
Kích thước bàn thờ gia tiên mẫu giả ô sa
Bộ bàn thờ gia tiên ở giữa được bên em thiết kế với kích thước:
- Chiều dài: 1,97m.
- Chiều rộng: 1,27m.
- Tổng chiều cao: 1,57m.
Đây là kích thước được căn chỉnh để đặt trong không gian phòng thờ rộng 3,58m, tạo sự cân đối với bộ bàn thờ Phật và bàn thờ Thần Tài - Ông Địa.
Gợi ý mẫu bàn thờ đẹp:
Kích thước bàn thờ Phật dạng đứng
Đối với bàn thờ Phật, bên em luôn tính toán chiều cao cao hơn bàn thờ gia tiên. Bộ bàn thờ Phật của gia đình chú có tổng chiều cao 1,65m, cao hơn bàn thờ gia tiên 8 phân.
Cụ thể kích thước bàn thờ Phật:
- Mặt tiền: 81 phân.
- Chiều sâu: 47 phân.
- Tổng chiều cao: 1,65m.
Bên em làm thêm phần cấp phía trên để bàn thờ Phật luôn có vị trí cao hơn bàn thờ gia tiên theo cách bố trí truyền thống.
Kích thước bàn thờ Thần Tài - Ông Địa
Bộ bàn thờ Thần Tài - Ông Địa của chú được làm theo mẫu không mái để sau khi hoàn thiện gia đình đặt tượng thờ vào bên trong.
- Mặt tiền: 61 phân.
- Chiều sâu: 69 phân.
- Tổng chiều cao: 81 phân.
Ba bộ bàn thờ được bố trí trong cùng một không gian rộng 3,58m, tạo thành tổng thể phòng thờ gia đình đầy đủ gồm bàn thờ gia tiên, bàn thờ Phật và bàn thờ Thần Tài - Ông Địa.
Cấu tạo bàn thờ tam cấp và cách bố trí khung ảnh, đỉnh đồng
Đối với bộ bàn thờ Phật, bên em thiết kế phần tam cấp để tạo độ cao hơn so với bàn thờ gia tiên.
Bàn thờ gia tiên được chia thành 3 cấp:
- Cấp 1 có chiều cao 1,17m.
- Cấp 2 có chiều cao 1,37m.
- Cấp 3 có tổng chiều cao 1,57m.
Cấp trên cùng của bàn thờ được gia đình dùng để đặt khung ảnh. Với những bộ bàn thờ đặt khung ảnh, bên em thường tính phần cấp trên có độ rộng 20 phân.
- Chiều dài cấp trên là 1,97m, chiều rộng 20 phân. Trong khi đó khung ảnh chỉ cao khoảng 14 phân, vì vậy phần cấp 20 phân tạo sự cân đối khi đặt khung ảnh.
- Cấp thứ 2 có chiều dài 1,97m, chiều rộng 61 phân. Phần còn lại khoảng 39 - 40 phân được bố trí để đặt đỉnh đồng.
- Đỉnh đồng có chiều cao khoảng 60 - 65 phân, tùy theo cách sắp xếp của gia đình.
Bàn cơm phòng thờ thiết kế vừa gầm bàn thờ gia tiên
Ngoài bộ bàn thờ gia tiên, bàn thờ Phật và bàn thờ Thần Tài - Ông Địa, gia đình chú còn đặt thêm một chiếc bàn cơm phòng thờ.
Với không gian bàn thờ gia tiên có chiều dài 1,97m, bên em tính toán kích thước bàn cơm sao cho khi đặt vào phía dưới bàn thờ sẽ vừa gầm, thuận tiện khi kéo ra kéo vào.
Bàn cơm được làm với kích thước:
- Chiều dài: 1,07m.
- Chiều rộng: 61 phân.
- Chiều cao: 47 phân.
Do mẫu bàn giả ô sa có phần dạ phía dưới nên bàn cơm cần thu gọn kích thước để lọt vừa vào gầm. Vì vậy chiều dài bàn cơm chỉ làm 1,07m thay vì kích thước lớn hơn.
Lựa chọn gỗ kỹ càng và các bước hoàn thiện bộ đồ thờ
Để làm được những bộ bàn thờ như gia đình chú khách đặt, bên em phải trải qua nhiều bước lựa chọn và kiểm tra gỗ. Từ những phần gỗ ban đầu, người thợ phải lọc bỏ những vị trí lỗi, phần gỗ không đạt yêu cầu trước khi đưa vào gia công.
Các bác nhìn những phần cấp bàn thờ bên em đang hoàn thiện, từng chi tiết đều được kiểm tra kỹ. Người thợ phải đánh giáp, đánh máy, sau đó tiếp tục đánh tay lại để bề mặt gỗ được sạch và mịn hơn.
Đối với từng cấp bàn thờ, bên em đều lựa chọn phần gỗ kỹ lưỡng. Những phần gỗ có lỗi sẽ được loại bỏ, chỉ giữ lại phần đạt chất lượng để đưa vào làm bộ đồ thờ.
- Lựa chọn gỗ trước khi gia công.
- Lọc bỏ phần gỗ lỗi, phần bị dập nát.
- Gia công các chi tiết chạm tay.
- Đánh máy kết hợp đánh tay để hoàn thiện bề mặt.
- Kiểm tra lại từng chi tiết trước khi đưa sang bước hoàn thiện màu.
Bên em có người chuyên đi tìm và lựa chọn gỗ. Từng khối gỗ đều được kiểm tra cẩn thận để khi hoàn thiện bộ đồ thờ đạt chất lượng tốt.
Bộ vua sập thờ gỗ hương hoàn thiện cho khách tại Bình Thuận
Hiện tại bên em cũng đang lắp đặt cho cô khách tại Bình Thuận một bộ vua sập thờ. Phần mộc đã hoàn thiện và đang được lắp lên để kiểm tra lại những vị trí còn chưa đạt, sau đó chỉnh sửa trước khi chuyển sang bước sơn.
Đối với bộ vua sập thờ của cô, bên em thiết kế:
- Chiều dài: 2,17m.
- Chiều rộng: 1,27m.
Bộ vua sập thờ làm dạng tam cấp, cấp trên cùng cũng được thiết kế để đặt khung ảnh giống mẫu bàn thờ bên trên.
- Cấp đặt khung ảnh có độ rộng 20 phân. Cấp thứ 2 dùng để đặt đỉnh đồng có chiều rộng khoảng 61 phân, phần còn lại khoảng 39 - 40 phân để đặt đỉnh đồng cao khoảng 60 - 65 phân.
- Với cấp đặt đỉnh đồng, chiều rộng thường từ 38 phân trở lên đến 40 phân để phù hợp với đỉnh có chiều cao khoảng 60, 65 hoặc 68 phân.
Sự khác biệt giữa vua sập thờ và án gian thờ
Bên em chia sẻ với các bác, cô chú, anh chị rằng mẫu vua sập thờ có điểm khác so với mẫu án gian thờ.
- Đối với vua sập thờ, các chi tiết chạm thường nhiều hơn, phần hoa văn được làm cầu kỳ hơn. Còn mẫu án gian thờ của chú khách lại yêu thích kiểu chạm vừa đủ với các họa tiết Tùng - Trúc - Cúc - Mai, phần đục đơn giản hơn.
- Vua sập thờ sử dụng phần tấm đục khoảng 4 phân đến 5 phân. Nhiều khách hàng thường hỏi có thể làm tấm dày 10 phân hay không, tuy nhiên với mẫu hàng như vậy, kích thước 4 - 5 phân đã phù hợp với kết cấu.
Lưu ý kích thước án gian và bàn thờ chân quỳ
- Đối với mẫu án gian thờ, nếu chiều dài là 1,97m thì kích thước sẽ giữ đúng theo bộ bàn, không cần tăng thêm phần rảnh.
- Còn với mẫu bàn thờ chân quỳ, kích thước sẽ khác. Ví dụ bàn dài 2,17m thì tổng kích thước bên ngoài thường cần tăng lên khoảng 2,45m, mỗi bên phần rảnh ra khoảng 12 - 15 phân.
Các bác cần lưu ý điểm khác biệt giữa 2 mẫu bàn để lựa chọn kích thước phù hợp với không gian phòng thờ.
Bàn cơm vua sập thờ thiết kế vừa gầm và chắc chắn
Đối với bộ vua sập thờ tại Bình Thuận, cô chú cũng đặt thêm một chiếc bàn cơm. Bên em thiết kế kích thước sao cho bàn cơm vừa gầm, khi cần kéo ra kéo vào vẫn dễ dàng.
- Bàn cơm có chiều cao khoảng 40 - 41 phân. Lý do chiều cao phải thấp hơn là bởi phần dạ sập thờ thường làm lớn khoảng 47 phân.
- Phía trên bàn cơm có thể đặt hoa quả và đế bát hương. Phía dưới để được 2 mâm cơm, đặc biệt vào các dịp giỗ, Tết gia đình kéo bàn ra để bày mâm rất rộng rãi.
Bàn cơm bên em thường làm:
- Dạ liền dày 7 phân.
- Chân bàn kích thước 12 phân.
- Mặt bàn liền.
- Có thêm xà sau để tăng độ chắc chắn.
Kết cấu khung bàn thờ với cổ, xà và thang chống cong
- Để làm được bộ vua sập thờ chắc chắn, bên em thường thiết kế phần cổ dày 5 phân. Phần cổ dày giúp khi soi tạo độ bo tròn đẹp, tránh cảm giác mỏng manh.
- Các bác không nên giảm từ cổ 5 phân xuống cổ 4 phân chỉ để tiết kiệm một phần gỗ, bởi khi hoàn thiện bộ bàn thờ sẽ mất đi sự chắc chắn và cân đối.
- Đối với hàng tam cấp, kích thước tối thiểu nên từ 1,27m trở lên. Nếu đặt khung ảnh hoặc bài vị thì cấp trên cùng chỉ cần làm khoảng 22 phân.
- Nếu đặt ngai thờ thì kích thước sẽ lớn hơn. Ngày trước các cụ thường làm ngai khoảng 47 phân hoặc 42 phân.
Kiểm tra kỹ trước khi hoàn thiện màu sơn
Sau khi dựng bộ bàn thờ lên, bên em tiếp tục kiểm tra lại toàn bộ chi tiết. Người thợ phải đánh máy, sau đó đánh tay lại để tìm những vị trí còn sót và chỉnh sửa kỹ hơn.
Khi hoàn thiện màu sơn xong, bộ bàn thờ tiếp tục được dựng lại để kiểm tra độ đều màu. Nếu vị trí nào chưa đạt, bên em sẽ gọi thợ sơn chỉnh sửa lại để màu sắc đồng đều.
Mục đích cuối cùng là đưa đến tay cô chú, anh chị một bộ đồ thờ hoàn thiện tốt nhất.
Bàn thờ Phật dạng đứng và kết cấu phía sau bộ bàn thờ
Các bác cũng lưu ý, trước đây bàn thờ Phật thường làm dạng treo, nhưng hiện nay nhiều gia đình đặt mẫu bàn thờ Phật đứng để bố mẹ lớn tuổi dễ đứng thắp hương.
Phần phía sau bộ bàn thờ được bên em làm 2 xà. Phía trước có cổ 5 phân, phía sau có hệ thống xà đặt lên gối, tạo kết cấu chắc chắn hơn.
Các bác nhìn phần võng của bàn thờ, bên em làm xà, vi và thang liên kết đầy đủ nên hạn chế tình trạng cong võng của mặt bàn.
Phần thang bên trong được thiết kế gồm:
- 9 thang.
- 3 én.
- 1 én ở giữa và 2 én hai bên.
Kết cấu 9 thang 3 én giúp giữ mặt bàn, tạo sự ổn định cho bộ bàn thờ trong quá trình dùng lâu dài.
Làm đồ thờ đặt tâm và niềm tin lên hàng đầu
Bên em luôn chia sẻ với cô chú, anh chị rằng làm đồ thờ khác với làm bàn ghế thông thường. Đồ thờ cần sự cẩn thận từ khâu chọn gỗ, gia công đến hoàn thiện.
Trước hết người thợ phải tìm được phần gỗ tốt, lọc lựa kỹ càng để tạo ra những bộ sản phẩm chất lượng.
Trên đây là những chia sẻ của đồ thờ Canh Nậu về cách làm các mẫu bàn thờ như vua sập thờ, án gian thờ, bàn thờ Phật cùng các chi tiết trong quá trình hoàn thiện.
