Ông Ngô Văn Thiêm nhấn mạnh rằng không có một khuôn mẫu duy nhất trong hình thái lễ phước đức. Ở quê ông, các cụ lạy thường không để đầu chạm chiếu, chỉ hơi cúi thấp và bậc cao niên như cụ Từ trong đền đều đã trải qua các địa điểm tế lễ như ông Đám, quan viên tế, nên hiểu rõ phép tắc. Ông dẫn chứng lễ hội Gióng – di tích tiêu chuẩn nếp nghĩ phi vật thể – để chứng minh rằng nghi lễ đa dạng tuy nhiên luôn ưu tiên sự thành tâm và mực thước.
Cách hành lễ trong nghi thức xã giao thờ tự 1
Động tác lạy “chuẩn” không đồng nghĩa với cúi sát đất
Theo những người am hiểu lạy chuẩn là phủ phục sát chiếu, đầu chạm đất. Song, ông Ngô Văn Thiêm nhấn mạnh rằng hình thức vốn là vỏ bọc; bản chất nằm ở việc tâm tập trung vào Thánh – Thần – Tổ tiên. Mỗi vùng có nếp sống lạy đặc thù và cúi sát đất chẳng hề là khuôn mẫu duy nhất. Cụ Từ trong đền có phận sự thay mặt dân làng chăm lo thờ tự, nên cần hành lễ mẫu mực để làm gương. Tuy nhiên, tại các nơi, ông Từ chỉ phụ trách hương khói, không tự tay quản lý tế lễ, nên tiêu chuẩn hành lễ tùy thuộc từng địa phương.
Cách hành lễ trong hình thức thờ tự 3
Phản hồi về video “lạy hời hợt, đầu chưa phục sát đất”
Ông Ngô Văn Thiêm kiên định hành lễ của cụ thực sự đúng với lệ làng Tam Tảo – Phú Lâm – Tiên Du – Bắc Ninh, nơi quy định đầu hơi cúi, không chạm chiếu, động tác chậm rãi và khoan thai. Những góp ý từ cộng đồng cần đồng bộ với truyền thống vùng miền và lễ nghi riêng, không nên áp đặt nguyên tắc chung.
Cách hành lễ trong nghi thức xã giao thờ tự 2