Có những bạn gửi câu hỏi về cho chương trình rằng trên bàn thờ gia tiên nên đặt bao nhiêu bát hương. Ở đây chúng ta cần phân biệt rõ, bàn thờ chung sẽ khác với bàn thờ gia tiên. Nội dung hôm nay chỉ cụ thể về bàn thờ gia tiên, không đề cập đến bàn thờ Phật, bàn thờ thần linh hay các loại bàn thờ khác.
Ý nghĩa của ngũ đại mai thần chủ trên bàn thờ gia tiên
Theo như lễ Thọ Mai, người xưa thường có quan niệm về ngũ đại mai thần chủ. Tức là từ qua đời ngũ đại, nghĩa là từ đời thứ 5 trở đi, các bát hương sẽ được dồn lại thành 1 bát hương lớn, gọi là bát hương công đồng.
Nếu mỗi đời, mỗi người mất đi lại lập riêng 1 bát hương để thờ thì số lượng bát hương sẽ rất nhiều, thậm chí lên đến hàng trăm, hàng nghìn bát hương, như vậy rất khó để thờ cúng. Vì thế, người xưa quy định từ 5 đời trở lên sẽ dồn chung vào 1 bát hương.
Tuy nhiên, trên thực tế cũng có gia đình không cần đến 5 đời mà chỉ 4 đời hoặc 3 đời cũng đã dồn vào 1 bát hương chung. Điều đó không có vấn đề gì, bởi còn tùy thuộc vào kích thước và không gian của bàn thờ. Có gia đình chỉ từ 3 đời đã dồn lại thành 1 bát hương chung để phù hợp với nơi thờ cúng.
Các loại bát hương thường có trên bàn thờ gia tiên
Ngoài bát hương gia tiên, có những gia đình còn lập thêm bát hương thờ tổ cô, tổ mãnh.
Tổ cô là những người phụ nữ mất khi còn trẻ. Tổ mãnh là những người nam mất khi còn trẻ, chưa có gia đình, chưa có con cháu thờ cúng riêng.
Ví dụ, nếu người nữ đã đi lấy chồng thì khi mất có thể được con cháu bên nhà chồng thờ cúng. Người nam cũng tương tự, nếu đã có vợ con thì con cháu sẽ lo hương khói. Nhưng những người mất trẻ, chưa có gia đình, chưa có người thờ cúng riêng thì thường được các thành viên trong gia đình thờ phụng.
Vì vậy, nhiều gia đình thường lập thêm bát hương thờ tổ cô và bát hương thờ tổ mãnh.
Nếu bàn thờ không rộng, không gian không cho phép thì tổ cô, tổ mãnh cũng có thể chung vào 1 bát hương. Thậm chí có gia đình vì không gian quá hẹp, chỉ đặt được 1 bát hương thì vẫn có thể khấn cả tổ cô, tổ mãnh trong cùng bát hương.
Cách khấn gia tiên nhiều đời khi không nhớ đầy đủ tên tuổi
Khi khấn, chúng ta có thể kính mời tất cả các vị gia tiên tiền tổ nhiều đời, hữu danh vô vị, hữu vị vô danh.
- Hữu danh vô vị nghĩa là có tên nhưng không biết thuộc đời thứ mấy.
- Hữu vị vô danh nghĩa là biết thuộc đời thứ mấy nhưng không nhớ được tên.
Khi khấn có thể thưa rằng: các vị tổ tiên, thất tổ cửu huyền, gia tiên tiền tổ nội ngoại nhiều đời, hữu danh vô vị, hữu vị vô danh, đồng thời có thể khấn luôn cả tổ cô, tổ mãnh.
Tùy theo điều kiện không gian của từng gia đình mà lập 1 bát hương, 3 bát hương hoặc nhiều hơn. Có gia đình còn thờ thêm các cụ tổ nhiều đời trước nữa thì cũng tùy theo hoàn cảnh riêng, không nhất thiết phải cố định một số lượng bát hương.
Số lượng bát hương nhiều hay ít phụ thuộc vào không gian bàn thờ
Nhiều người thường cho rằng phải có đúng bao nhiêu bát hương mới đúng, nhưng thực tế mỗi bát hương lại mang 1 ý nghĩa khác nhau.
Nếu bàn thờ rộng thì có thể đặt nhiều bát hương hơn. Nếu bàn thờ nhỏ thì đặt ít hơn để phù hợp với không gian.
Cách kính thưa, kính gửi trong nghi lễ cũng tương tự. Nếu trong 1 hội nghị có đủ thời gian, người ta có thể giới thiệu từng người như ông A, ông B, ông C và nhiều người khác. Nhưng nếu thời gian không cho phép thì có thể kính thưa tất cả các vị về dự hội nghị.
Tuy nhiên, nếu đã đọc tên ông A thì cũng cần đọc tương đương với ông B, ông C. Nếu đọc một vài người mà bỏ sót người khác thì dễ tạo cảm giác thiếu sự tôn trọng.
Sự bình đẳng và thành tâm trong cách cúng khấn
Trong việc cúng khấn cũng như vậy. Nếu có điều kiện đọc đến từng đời, từng vị thì đọc đầy đủ. Nếu không có điều kiện thì chỉ cần kính thưa các gia tiên tiền tổ nhiều đời cũng không ai trách chúng ta.
Điều quan trọng nhất là cách chia phần, cách mời, cách biếu. Người thông minh nhất trong việc tặng quà là người biết làm sao để mọi người đều cảm nhận được sự bình đẳng và được trân trọng.
Cúng khấn cũng vậy, điều quan trọng là cách chúng ta thưa gửi để thế giới tâm linh cảm nhận được sự bình đẳng, sự kính trọng và tình cảm như nhau.
Nếu đọc không cẩn thận, bỏ sót hoặc thiên lệch có thể tạo ra sự không hài lòng trong quan niệm tâm linh. Khi sự sân hận xuất hiện thì những ảnh hưởng gửi đến con cháu cũng được cho là có thể mang lại những điều không tốt.
