Bộ nội thất phòng thờ lần này bao gồm một chiếc bàn thờ tam cấp, đôi câu đối lòng mo ôm cột liền khối và bộ liễn thờ. Sau khi hoàn thiện lắp đặt, em Linh cũng xin ý kiến của chú Đức về sản phẩm mà đồ thờ Canh Nậu đã làm cho gia đình. Chú Đức chia sẻ rằng những sản phẩm đặt riêng thường được chú ý đến chất lượng cũng như tính mỹ thuật trong không gian thờ tự của văn hóa Việt Nam. Ngoài chất lượng, bộ bàn thờ còn cần giữ được nét đẹp truyền thống, phù hợp với không gian thờ cúng của gia đình. “Sản phẩm làm hàng đặt thì chất lượng đảm bảo và còn đảm bảo tính mỹ thuật của bàn thờ trong thờ tự văn hóa Việt Nam.”
Ý tưởng xây dựng không gian phòng thờ từ đường 3 gian theo văn hóa truyền thống
Chú Đức chia sẻ rằng khi xây dựng nhà thờ từ đường, điều đầu tiên cần dựa vào chính là văn hóa truyền thống của người Việt Nam. Bên cạnh đó, không gian cũng được đổi mới theo phong cách hiện đại hơn để phù hợp với sinh hoạt gia đình. Trước đây, nhà thờ từ đường của gia đình chú chủ yếu làm ở tầng dưới, còn hiện tại chú lựa chọn đưa không gian thờ lên tầng trên. Tầng dưới chủ yếu dành cho sinh hoạt, ăn uống và các hoạt động chung của gia đình, cộng đồng. Đồ thờ Canh Nậu đã trực tiếp khảo sát không gian từ khi công trình còn đang ở phần xây dựng thô để đo đạc, kiểm tra diện tích và tư vấn mẫu bàn thờ phù hợp với gian giữa của nhà thờ. Không gian phòng thờ từ đường của gia đình chú được làm hoàn toàn bằng chất liệu gỗ. Tại gian giữa, gia đình mong muốn bố trí một chiếc bàn thờ ba cấp kết hợp cùng bộ đại tự câu đối và bộ cửa võng.
- Chiều rộng từ cột bên này sang cột bên kia: 3,11m.
- Chiều sâu từ tường ra đến tim cột: 1,70m.
- Chiều cao cột: 2,90m.
Dựa trên kích thước thực tế của gian thờ, em Linh thiết kế bộ bàn thờ với kích thước cân đối, vừa đảm bảo không gian thờ cúng vừa tạo lối đi xung quanh để gia đình dễ dàng đi vào bên trong bao sái, bài trí các vật phẩm thờ cúng.
Gợi ý mẫu bàn thờ đẹp:
Bộ sưu tập mẫu bàn thờ đẹp thực tế
Thiết kế bàn thờ tam cấp theo nhu cầu đặt riêng của gia đình
Đối với chiếc bàn thờ tam cấp, gia đình chú Đức mong muốn bố trí ngai thờ, bộ đỉnh đồng và bát hương. Không gian bên trong cần có khoảng trống xung quanh để thuận tiện khi gia đình thắp hương, lau chùi và sắp xếp đồ thờ. Chiều sâu của bàn thờ được đồ thờ Canh Nậu tính toán là 1,57m. Kích thước được lựa chọn dựa trên khoảng cách từ tường ra đến tim cột là 1,70m, giúp chiếc bàn nằm gọn bên trong lòng cột của nhà thờ. Cấp trên cùng của bàn thờ có kích thước 42cm. Với kích thước cấp 42cm, gia đình có thể bố trí ngai thờ hoặc khám thờ cỡ lớn. Riêng cấp đặt đỉnh đồng được làm với kích thước phủ bì 81cm. Mặt đặt đồ tại cấp thứ 2 còn lại 39cm, phù hợp để đặt những bộ đỉnh đồng có kích thước từ 65cm trở lên như 65cm, 70cm. Em Linh chia sẻ rằng những bộ đỉnh đồng thường có phần thân phình ra, vì vậy cần tính toán khoảng đặt rộng rãi để khi bố trí trong không gian phòng thờ sẽ tạo được vẻ uy nghi, trang trọng. Phần mặt bên ngoài còn lại 76cm. Gia đình chú Đức là con trưởng nên bát hương được làm dạng ngũ cấp, gộp toàn bộ không gian thờ cúng gia đình vào bên trong chiếc bàn thờ.
Cân đối chiều cao bàn thờ với không gian nhà thờ từ đường
Một điểm quan trọng khi làm bàn thờ không chỉ nằm ở diện tích mặt đặt đồ mà còn nằm ở chiều cao tổng thể. Với gian thờ của gia đình chú Đức, chiều cao từ nền lên đến hạ xà chỉ 2,90m nên cần lựa chọn kích thước bàn thờ sao cho cân đối. Bên ngoài nhà chú đã có sập ngồi và được bố trí lối đi xung quanh. Chiếc bàn thờ nằm lọt bên trong lòng cột nên chiều cao cũng được tính toán theo mục đích thờ cúng của gia đình. Gia đình chú có 5 bát hương trong một bậc tam cấp gỗ, vì vậy chiều cao từ nền lên đến mặt cấp đầu tiên được làm là 1,07m. Kích thước đó giúp gia đình dễ dàng bài trí đồ thờ, thắp hương vào ngày rằm, ngày lễ và thực hiện việc bao sái. Thông thường, chiều cao cấp đầu tiên của bàn thờ được làm khoảng 1,17m. Tuy nhiên, trong trường hợp của gia đình chú Đức, chiều cao được điều chỉnh thấp hơn vì trong nhà vẫn còn bố mẹ lớn tuổi, cần sự thuận tiện khi thắp hương và lau chùi.
Bàn thờ tam cấp gỗ lim với thiết kế phù hợp không gian từ đường gia đình chú Đức
Chiếc bàn thờ trong không gian phòng thờ từ đường của gia đình chú Đức được lựa chọn làm bằng chất liệu gỗ lim. Đây là mẫu bàn thờ tam cấp được thiết kế theo yêu cầu riêng, vừa giữ nét truyền thống vừa phù hợp với không gian nhà thờ từ đường ba gian. Các bác có thể thấy mẫu bàn thờ được đặt trong không gian rộng rãi, kết hợp cùng những chi tiết trang trí bằng gỗ tạo nên tổng thể hài hòa. Gia đình chú Đức cũng lựa chọn ốp vách đục tứ bình tứ quý, hai bên treo tranh thuận buồm xuôi gió, vinh quy bái tổ và phía trên có hình ảnh cá chép vượt vũ môn. Toàn bộ không gian phòng thờ được gia đình chú thiết kế theo phong cách trang nghiêm, kết hợp giữa nét đẹp truyền thống và cách bố trí mới mẻ. Các chi tiết trong gian thờ liên kết với nhau tạo nên sự cân đối từ bàn thờ, đại tự, câu đối cho đến các mảng trang trí xung quanh.
Đôi câu đối lòng mo ôm cột liền khối và sự cân đối với nhà thờ từ đường
Bên cạnh chiếc bàn thờ tam cấp, đồ thờ Canh Nậu còn hoàn thiện đôi câu đối lòng mo ôm cột liền khối theo kích thước thực tế của không gian nhà thờ. Với chiều cao của nhà chú Đức, đôi câu đối được làm cao để cân đối với tổng thể nhà thờ. Hai cột quân bên trong thấp hơn nên câu đối cũng được tính toán để khi treo lên cùng với bộ câu đối cũ của nhà thờ vẫn tạo được sự hài hòa. Bộ đại tự cũ của gia đình chú Đức trước đây đã có thời gian sử dụng hơn 20 năm. Chú chia sẻ bộ đại tự được làm từ năm 2002 và đến nay vẫn còn rất mới, vì vậy em Linh tư vấn giữ lại để tiếp tục sử dụng. Việc giữ lại bộ đại tự cũ không chỉ nằm ở giá trị sử dụng mà còn giữ lại một phần nét cổ do các cụ để lại. Những sản phẩm gắn liền với gia đình qua nhiều năm thường mang giá trị tinh thần rất lớn.
“Những nét cổ các cụ để lại thì bao giờ cũng sẽ quý hơn.”
Bộ đại tự của gia đình chú Đức được làm theo phong cách sơn son thếp vàng, phần chữ vẫn giữ được độ sắc nét. Lớp giáp vàng sau hơn 20 năm vẫn giữ được vẻ đẹp gần như ban đầu.
Không gian phòng thờ từ đường kết hợp giữa nét cổ truyền và cách bố trí hiện đại
Nhà thờ từ đường của gia đình chú Đức được xây dựng dựa trên văn hóa truyền thống của người Việt, đồng thời có những điểm đổi mới trong cách bố trí không gian. Gian thờ chính được đặt ở tầng trên, còn tầng dưới dành cho sinh hoạt chung của gia đình. Cách sắp xếp giúp không gian thờ tự giữ được sự trang nghiêm nhưng vẫn phù hợp với nhu cầu của gia đình hiện đại. Đồ thờ Canh Nậu đã trực tiếp khảo sát thực tế công trình, từ giai đoạn phần thô để kiểm tra kích thước gian giữa, vị trí cột, chiều cao nhà thờ và đưa ra phương án phù hợp. Chiếc bàn thờ được thiết kế theo bậc tam cấp bởi gia đình chú Đức có tượng ông bà, các cố và cần bố trí từng khu vực riêng:
- Hai bậc phía trên dùng để đặt tượng thờ.
- Bậc phía dưới dùng để đặt bát hương và các vật phẩm thờ cúng.
- Chiều cao, kích thước từng cấp được cân đối theo không gian thực tế.
Qua chia sẻ của chú Đức, có thể thấy gia đình rất coi trọng việc giữ gìn những nét đẹp truyền thống trong không gian thờ tự. Từ việc giữ lại bộ đại tự cũ, lựa chọn bàn thờ tam cấp cho đến cách bố trí câu đối đều hướng tới việc lưu giữ những giá trị mà thế hệ trước để lại. Đây cũng là điểm đặc biệt trong những không gian từ đường, bởi ngoài giá trị thẩm mỹ, các món đồ thờ còn mang ý nghĩa gắn kết giữa các thế hệ trong gia đình.
