Cửa võng 3 cung + câu đối lòng mo ôm cột và cuốn thư sơn son thếp vàng

Không phải bộ Cửa võng 3 cung nào cũng nhận làm theo mọi chất liệu hoặc mọi phương án hoàn thiện. Kích thước và cách làm cần được cân nhắc theo gian thờ để gia đình dùng lâu dài. Quan trọng là từng bộ Cửa võng 3 cung khi hoàn thiện phải đúng mong muốn của gia đình, đồng thời phản ánh sự tâm huyết của người thợ. Bộ phòng thờ của gia đình chú khách tại Văn Giang gồm cửa võng, câu đối lòng mo ôm cột, cuốn thư và các chi tiết sơn son thếp vàng theo Tứ Linh. Toàn bộ kích thước được tính dựa trên gian thờ thực tế, kết hợp giữa đồ thờ mới với những món đồ cổ do các cụ để lại. Không gian từ đường được định hướng giữ nét truyền thống, tạo sự đồng bộ giữa cỗ ngai cổ, bức đại tự cũ và các hạng mục mới, giữ vẻ trang nghiêm cho nơi thờ cúng tổ tiên. Gian thờ của gia đình chú có một số điểm đặc biệt về kích thước. Chiều ngang từ cột bên trái sang cột bên phải chỉ đạt 2,1m. Trong khi đó, xà ngang gian thờ nằm khá cao, khoảng cách từ mặt đất lên đến xà ngang khoảng 3,95m. Bộ câu đối đo cho gia đình chú có chiều cao 3,55m. Vì vậy, kích thước Cửa võng 3 cung cũng cần tính toán kỹ để khi nhìn từ ngoài vào vẫn cân đối, tránh cảm giác bộ cửa võng quá cao hoặc lệch so với tổng thể gian thờ.

Hiện gia đình chú đang đặt 1 chiếc bàn thờ tam cấp. Trên bàn thờ có 1 cỗ Ngai thờ cổ gần 100 năm tuổi. Lớp nước sơn của cỗ ngai vẫn còn rất đẹp, giữ nguyên nét cổ kính do các cụ để lại. Bàn thờ tam cấp của gia đình chú có tổng chiều cao 1,67m. Khi kết hợp cùng cỗ ngai cao 90 phân, tổng chiều cao tính từ mặt đất lên đến phần ngai khoảng 2,6m. Khoảng cách từ nền nhà lên xà ngang là 3,95m nên bức y môn hạ xà được tính theo kích thước riêng. Bức y môn hạ xà giúp hạ chiều cao cửa võng, tạo tỷ lệ cân đối khi nhìn vào gian thờ. Đối với Gian thờ từ đường, kích thước bức y môn hạ xà cần dựa theo chiều cao cột nhà hoặc chiều cao trần để khi lắp đặt, tổng thể cửa võng giữ được sự cân đối với nơi tôn nghiêm.

Cửa võng 3 cung giúp giữ vẻ của đại tự cổ

Bộ cửa võng gồm 2 dạng chính là hình chữ M và dạng 3 cung. Với gian thờ của gia đình chú, phương án được chọn là Cửa võng 3 cung. Nguyên nhân nằm ở vị trí chính giữa gian thờ đang đặt cỗ ngai cổ. Sau khi hoàn thiện, chú dự định treo lại bức đại tự cũ của gia đình phía trên cỗ ngai. Nếu làm cửa võng hình chữ M, phần bụng giữa có độ sâu lớn, dễ che khuất bức đại tự bên trong khi nhìn từ ngoài vào. Khi đó, sự kết hợp giữa cửa võng, ngai thờ và đại tự cổ sẽ kém cân đối. Cửa võng 3 cung có khoang giữa thoáng hơn, giúp người đứng bên ngoài vẫn nhìn rõ bức đại tự cổ do các cụ để lại. Cách bố trí tạo sự liên kết tự nhiên giữa các hạng mục cũ và mới. Mỗi gia đình có chốn phụng sự phòng thờ, chiều cao và mục đích bài trí riêng. Vì vậy, kích thước cửa võng cần dựa trên tổng thể gian thờ để giữ tỷ lệ cân đối.

Cuốn thư tứ linh đồng bộ với cửa võng và ngai thờ cổ

Trong những chốn kính cẩn nội thất phòng thờ từ đường, phía trên thường treo bức đại tự. Riêng gia đình chú mong muốn giữ lại bức đại tự cổ do các cụ để lại và treo sát tường phía trên cỗ ngai. Các hạng mục mới gồm cửa võng, y môn và cuốn thư được bố trí phía ngoài, tạo sự đồng bộ với bức đại tự cùng cỗ ngai cổ. Bức cuốn thư được thiết kế theo kích thước đo tại gian thờ. Khoảng cách từ quá giang lên đỉnh trần nhà của chú là 80 phân, vì vậy cuốn thư được làm gần sát trần để tận dụng chiều cao gian thờ. Toàn bộ cửa võng, y môn và cuốn thư đều làm theo Tứ Linh. Chú chia sẻ bản thân là con thứ trong gia đình nhưng trách nhiệm thờ cúng ông bà tổ tiên đặt lên vai chú, vì vậy gian thờ về sau sẽ trở thành gian thờ từ đường. Sau một thời gian, chú dự định xin bức gia phả của dòng họ chuyển về từ đường nhà chú. Do đó, chú mong muốn các hạng mục mới đều thiết kế theo Tứ Linh để giữ vẻ trang nghiêm cho gian thờ.

Câu đối lòng mo ôm cột liền tấm cho gian thờ từ đường

Phần câu đối là hạng mục được chú khách dành nhiều tâm huyết. Trước khi đặt làm, chú đã tìm hiểu khá kỹ về câu đối lòng mo ôm cột. Kích thước gian thờ được đo trực tiếp, đường kính cột đang sử dụng là 26. Chiều cao từ mặt đất lên xà ngang của gian thờ là 3,55m. Dựa trên kích thước thực tế, đôi câu đối được thiết kế dài 2,93m. Phía trước gian thờ có đặt sập ngồi nên phần đuôi câu đối cũng được tính để gần chạm mặt sập, tạo tỷ lệ cân đối khi nhìn toàn cảnh. Chú khách chia sẻ đã tham khảo nhiều mẫu câu đối lòng mo ôm cột và biết rằng làm hàng ghép 3 sẽ giảm chi phí. Dù vậy, mong muốn dùng lâu dài khiến chú quan tâm đến độ chắc của phần ghép. Vì Cửa võng 3 cung được đặt làm theo định hướng sử dụng lâu dài, tương tự cỗ ngai và bức đại tự cổ do các cụ để lại, chú yêu cầu đôi câu đối làm dạng liền khối, liền tấm. Đôi câu đối có độ dày 5 phân, chiều dài 2,93m. Kích thước được chọn theo thước Lỗ Ban để tạo tỷ lệ cân đối cho gian thờ.

Sơn son thếp vàng giả cổ cho bộ đồ thờ truyền thống

Bộ đồ thờ của gia đình chú được hoàn thiện theo màu sơn giả cổ. Lớp sơn son có sắc trầm, thiên về màu đồng hoặc màu ám khói hương. Mong muốn của chú là khi đặt bộ đồ thờ mới cạnh bức đại tự và cỗ ngai cổ do các cụ để lại, màu sắc không chênh lệch quá nhiều. Những món đồ cổ đã trải qua gần 100 năm nên màu sơn xuống sâu, tạo nét cổ kính riêng. Vì vậy, phần sơn mới được làm theo tông giả cổ để tổng thể nhìn cân đối hơn. Màu sơn thực tế có sắc trầm, khác với màu sơn son mới thường sáng và tươi. Dòng sơn son cũng giống như sơn PU, gia đình có thể chọn nhiều tông màu khác nhau như màu mới sáng, màu đỏ tươi hoặc màu giả cổ trầm.

• Có gia đình chọn màu đỏ và vàng làm màu chủ đạo.
• Có gia đình chọn phong cách giả Nhật với màu đen và vàng.
• Có gia đình yêu cầu màu giả cổ trầm để phù hợp gian thờ.

Mỗi gia đình có sở thích và mong muốn riêng về màu sắc, vì vậy phần sơn được chọn theo yêu cầu của từng gian thờ.

Chất liệu gỗ dổi sơn son thếp vàng cho bộ cửa võng

Gia đình chú mong muốn dùng chất liệu gỗ truyền thống với mức chi phí hợp lý nên chọn gỗ dổi kết hợp Sơn Son Thếp Vàng. Dòng sơn son thếp vàng có lớp sơn dày, giúp bảo vệ phần gỗ bên trong. Gỗ dổi cần được xử lý kỹ và để khô đầy đủ trước khi hoàn thiện. Nếu gỗ dổi mới làm chưa đạt độ khô cần thiết, tình trạng nứt răm dễ xuất hiện.

Vì vậy, Cửa võng 3 cung từ gỗ dổi cần được chú trọng ngay từ khâu chuẩn bị gỗ trước khi hoàn thiện. Với chất liệu gỗ dổi, các hạng mục xương xoan thếp vàng như bộ cửa võng, câu đối, cuốn thư thường được làm theo phong cách truyền thống.