Các lưu ý khi làm bàn thờ tam cấp

1. Lưu ý kích thước bàn thờ tam cấp trước khi đóng

Với bàn thờ tam cấp, chiều rộng mặt bàn là yếu tố cần tính trước tiên. Nếu mặt bàn chỉ rộng 1,17 m thì nên bố trí 2 cấp, gồm một cấp phía trên và một cấp phía dưới để đặt bộ đỉnh đồng. Khoảng diện tích còn lại khá hạn chế, nếu chia thành 3 cấp sẽ khó giữ được khoảng trống hợp lý cho đồ thờ. Trường hợp gia đình muốn làm bàn thờ tam cấp, chiều rộng tối thiểu nên từ 1,27 m. Kích thước 1,27 m giúp ba cấp được phân chia cân đối hơn mà vẫn giữ được khoảng đặt các món đồ thờ.

2. Kích thước chiều dài, chiều rộng và chiều cao cho bàn thờ tam cấp

Đối với bàn thờ tam cấp, chiều dài 2,17 m là kích thước được nhiều gia đình lựa chọn. Theo thước Lỗ Ban, kích thước này thuộc cung Tài Lộc. Chiều rộng tối thiểu để chia tam cấp là 1,27 m, thuộc cung đẹp trên thước Lỗ Ban. Chiều cao không quyết định nhiều đến cách chia cấp như chiều rộng, nhưng vẫn cần tính sao cho người thắp hương đứng ở tư thế vừa tầm. Kích thước thường được chọn là 1,17 m, rơi vào các cung đẹp như Phúc và Tài Đức.

3. Cách chia kích thước từng cấp của bàn thờ tam cấp

Cách chia từng cấp được tính theo đồ thờ mà mỗi gia đình dự định đặt. Nếu cấp trên cùng chỉ để khung ảnh, chiều rộng khoảng 22 cm là vừa. Gia đình đặt Ngai thờ hoặc khám thờ thường chọn cấp trên rộng khoảng 38 cm để có đủ khoảng đặt. Với những bộ khám thờ cổ lớn, kích thước cấp trên thường tăng lên khoảng 47 cm để tương ứng với kích thước của khám. Trường hợp khách hàng tại Hải Phòng muốn giữ lại bộ khám thờ cũ rộng khoảng 47 cm, cấp trên được điều chỉnh lên khoảng 50 cm để đặt vừa. Cấp thứ 2 thường chia khoảng 30 cm cho bộ đỉnh đồng. Như vậy, hai cấp đầu chiếm khoảng 80 cm chiều rộng, phần còn lại dành cho cấp đặt bát hương và khoảng trống phía trước.

Chiều cao giữa các cấp

Khi chia chiều cao, mỗi cấp nên cách nhau khoảng 20 cm. Từ cấp 1 lên cấp 2 khoảng 20 cm, cấp 2 lên cấp 3 cũng giữ khoảng 20 cm để các tầng hiện rõ và tạo sự phân lớp mạch lạc. Cách chia theo chiều cao giúp gian thờ giữ được tỷ lệ hài hòa, đồng thời thuận tiện cho cách sắp xếp đồ thờ. Trong đó:

• Cấp trên cùng dành cho ngai thờ hoặc khám thờ.
• Cấp giữa đặt bộ đỉnh đồng.
• Cấp dưới bố trí bát hương, thấp hơn cấp giữa để khi nhìn vào tổng thể giữ được sự cân đối.

4. Chiều rộng 1,27m làm bàn thờ tam cấp

Một điểm cần lưu ý là bàn thờ tam cấp rộng 1,17 m không nên cố chia thành 3 cấp. Với khổ rộng này, bố trí 2 cấp sẽ giữ được diện tích đặt đồ thờ hợp lý hơn. Từ 1,27 m mới là kích thước thích hợp để làm tam cấp. Nếu gian thờ rộng hơn, gia đình cũng có thể cân nhắc các khổ 1,55 m hoặc 1,67 m tùy số lượng đồ thờ cần bày. Tuy vậy, không nên làm bàn quá rộng khi đồ thờ không nhiều bởi khoảng trống lớn dễ khiến tổng thể mất cân đối. Nếu chỉ đặt khung ảnh, cấp trên rộng khoảng 22 cm là vừa. Nếu đặt ngai thờ, kích thước khoảng 38 cm sẽ cân với mặt bàn tổng thể.

5. Khi nào nên chọn bàn thờ nhị cấp thay vì tam cấp?

Không phải gia đình nào cũng cần chia đủ 3 cấp trên bàn thờ. Khi số lượng đồ thờ không nhiều, bàn thờ nhị cấp thường tạo bố cục gọn và cân đối hơn. Có gia đình đặt ngai thờ, có nhà chỉ dùng khung ảnh, cũng có trường hợp chỉ cần bộ đỉnh đồng mà không đặt ngai thờ. Khi cách bài trí đơn giản, 2 cấp đã đủ để sắp xếp. Với Bàn thờ nhị cấp, cấp trên thường dành cho bộ đỉnh đồng, còn mặt bàn phía dưới bố trí hoa quả, mâm cơm cúng cùng lễ vật. Cách chia như vậy giữ mặt bàn thoáng và tạo thêm khoảng trống cho đồ thờ.

6. Kinh nghiệm thực tế khi đóng bàn thờ nhị cấp

Điều nhiều khách hàng quan tâm khi đặt bàn thờ là phần chạm tay, gỗ liền khối và kết cấu bên trong phải chắc chắn để dùng lâu dài. Ngoài phần mã, khung phía trong cũng được yêu cầu gia công kỹ nhằm hạn chế tình trạng võng mặt bàn về sau. Riêng cấp trên cần tăng độ dày để chịu được bộ đỉnh đồng cao khoảng 65–70 cm mà vẫn giữ sự ổn định.

7. Kích thước phù hợp bàn thờ nhị cấp

Nếu phòng thờ có diện tích hạn chế, nhiều gia đình chọn bàn thờ tam cấp rộng 1,07 m. Với những gia đình muốn mặt bàn rộng và thoáng hơn, kích thước 1,27 m vẫn được lựa chọn dù chỉ chia nhị cấp. Khổ rộng 1,27 m tạo khoảng đặt thoải mái cho bộ đỉnh đồng, hoa quả và các món đồ thờ khác mà không gây cảm giác chật.

Không nên làm bàn thờ nhị cấp rộng 1,37 m nếu không thật sự cần thiết

Một kinh nghiệm thực tế cho thấy có gia đình được tư vấn chọn bàn thờ nhị cấp rộng 1,37 m, nhưng sau khi hoàn thiện lại nhận ra phần lòng bàn quá sâu, cách bài trí và khoảng với khi thắp hương cũng trở nên bất tiện. Một khách hàng tại Bắc Ninh từng Đặt bàn thờ tam cấp rộng 1,37 m. Sau khi hoàn thiện, gia đình nhận xét khổ 1,27 m sẽ hợp lý hơn bởi khoảng cách sử dụng vừa tầm, không tạo phần trống quá lớn.

• Nhị cấp 1,07 m: thích hợp với không gian nhỏ.
• Nhị cấp 1,27 m: giữ tỷ lệ cân đối, thuận tiện khi sắp xếp đồ thờ.
• Không nên chọn 1,37 m nếu không thực sự cần thêm diện tích.

8. Ví dụ thực tế khi thiết kế bàn thờ nhị cấp rộng 1,27 m

Một khách hàng tại Nam Trực, Nam Định đưa mẹ trực tiếp đến trao đổi về kích thước bàn thờ. Gia đình chọn bàn thờ tam cấp dài 2,17 m, rộng 1,27 m nhưng muốn chia nhị cấp sao cho vừa đặt được bộ đỉnh đồng, vừa giữ khả năng đặt khung ảnh khi cần. Sau khi tính theo kích thước thực tế, cấp trên được làm rộng 38 cm. Khổ này vừa nằm trong cung đẹp của thước Lỗ Ban, vừa tạo tỷ lệ cân xứng với tổng chiều rộng 1,27 m. Nếu cấp trên thu hẹp hơn, tổng thể bàn thờ sẽ dễ bị lệch tỷ lệ. Gia đình chọn nhị cấp thay cho tam cấp nhưng vẫn muốn từng bậc phân chia rõ ràng, vì vậy chiều cao mỗi cấp được làm khoảng 20 cm. Nếu hạ xuống còn khoảng 14–15 cm thì vẫn thực hiện được, nhưng cảm giác phân tầng sẽ không rõ bằng.