Các lưu ý cho khách hàng khi làm bàn thờ tam cấp

Khi thống nhất kích thước bàn thờ, gia đình tiếp tục đặt thêm 1 bàn cơm phía trước. Theo chia sẻ của người mẹ, mặt bàn thờ tam cấp chính chỉ dùng để đặt hoa, quả và hương hoa. Đến các dịp giỗ, Tết sẽ bày 2 mâm cơm trên bàn cơm riêng phía dưới để không ảnh hưởng đến khu vực thờ chính. Mỗi gia đình sẽ có phong tục bài trí khác nhau nên chọn thêm bàn cơm hoàn toàn phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng thực tế.

1. Lưu ý kích thước bàn thờ tam cấp trước khi đóng

Với bàn thờ tam cấp, điều quan trọng nhất chính là chiều rộng của mặt bàn. Trường hợp bàn thờ tam cấp chỉ rộng 1,17 m thì chỉ nên bố trí 2 cấp, gồm 1 cấp phía trên và 1 cấp phía dưới để đặt bộ đỉnh đồng. Phần diện tích còn lại khá hẹp nên nếu cố làm tam cấp sẽ không còn đủ khoảng trống để bài trí hợp lý. Nếu muốn đóng bàn thờ tam cấp thì chiều rộng tối thiểu nên là 1,27m là kích thước giúp phân chia 3 cấp trở nên cân đối hơn, đồng thời vẫn còn đủ diện tích để bố trí các món đồ thờ. 

2. Kích thước chiều dài, chiều rộng và chiều cao cho bàn thờ tam cấp

Với các bàn thờ tam cấp, chiều dài được nhiều gia đình lựa chọn là 2,17 m. Theo thước lỗ ban, kích thước thuộc cung Tài Lộc. Chiều rộng tối thiểu khi làm tam cấp là 1,27 m, thuộc cung đẹp theo thước Lỗ Ban. Trong khi đó, chiều cao tuy không quan trọng bằng chiều rộng nhưng cũng cần bảo đảm thuận tiện khi thắp hương. Kích thước thường được chọn là 1,17m, rơi vào các cung đẹp như Phúc và Tài Đức.

3. Cách chia kích thước từng cấp của bàn thờ tam cấp

Phân chia từng cấp sẽ phụ thuộc vào nhu cầu bài trí của từng gia đình. Nếu cấp trên cùng chỉ đặt khung ảnh thì chiều rộng khoảng 22 cm là phù hợp.

Với gia đình đặt Ngai thờ hoặc khám thờ, cấp trên thường được thiết kế rộng khoảng 38 cm. Riêng các bộ khám thờ cổ có kích thước lớn hơn thì cấp trên thường được làm khoảng 47 cm để vừa với kích thước của khám.

Có trường hợp khách hàng tại Hải Phòng muốn giữ lại bộ khám thờ cũ của gia đình nên kích thước khám rộng khoảng 47 cm. Vì vậy, cấp trên cùng được điều chỉnh lên khoảng 50 cm để vừa với bộ khám thờ.

Cấp thứ 2 thường được thiết kế khoảng 30 cm để đặt bộ đỉnh đồng. Với cách chia, tổng chiều rộng của 2 cấp đầu là khoảng 80 cm, phần diện tích còn lại dành cho cấp đặt bát hương và khoảng trống phía trước.

Chiều cao giữa các cấp

Khi phân chia chiều cao, khoảng cách giữa mỗi cấp nên khoảng 20 cm. Từ cấp 1 lên cấp 2 khoảng 20 cm và từ cấp 2 lên cấp 3 cũng khoảng 20 cm để tạo phân tầng rõ ràng. Phân cấp theo chiều cao rõ ràng sẽ giúp toàn bộ gian thờ cúng hài hòa và thuận tiện hơn trong quá trình bài trí. Trong đó:

• Cấp trên cùng dành cho ngai thờ hoặc khám thờ.
• Cấp giữa bố trí bộ đỉnh đồng.
• Cấp dưới đặt bát hương, thấp hơn cấp giữa để tạo cân đối khi quan sát.

4. Chiều rộng 1,27m làm bàn thờ tam cấp

Một lưu ý được nhiều gia đình quan tâm là nếu bàn thờ tam cấp chỉ rộng 1,17m thì không nên cố làm tam cấp. Với kích thước 1,17m chỉ nên bố trí 2 cấp để bảo đảm diện tích sử dụng.

Chiều rộng 1,27m mới là kích thước thích hợp để làm tam cấp. Nếu không gian rộng hơn thì có thể chọn các kích thước như 1,55 m hoặc 1,67 m, tùy theo số lượng đồ thờ cần bài trí.

Tuy nhiên, bàn thờ tam cấp cũng không nên làm quá rộng nếu nhu cầu bài trí không nhiều vì sẽ tạo khoảng trống lớn, ảnh hưởng đến sự cân đối của tổng thể.

Nếu gia đình chỉ đặt khung ảnh thì cấp trên khoảng 22 cm là phù hợp. Trường hợp đặt ngai thờ thì nên làm khoảng 38 cm để cân với toàn bộ mặt bàn.

5. Khi nào nên chọn bàn thờ nhị cấp thay vì tam cấp?

Trong thực tế, không phải gia đình nào cũng cần bố trí đầy đủ 3 cấp trên bàn thờ tam cấp. Nếu không có nhu cầu bài trí toàn bộ đồ thờ thì phương án làm bàn thờ nhị cấp sẽ cân đối hơn. Có gia đình chỉ đặt ngai thờ, có gia đình chỉ đặt khung ảnh, cũng có gia đình chỉ cần bộ đỉnh đồng mà không sử dụng ngai thờ. Khi đó, chỉ cần bố trí 2 cấp là đã đáp ứng nhu cầu thờ cúng.

Với Bàn thờ nhị cấp, phần cấp trên thường dành để đặt bộ đỉnh đồng, còn phần mặt bàn phía dưới bố trí hoa quả, mâm cơm cúng và lễ vật. Cách bố trí vừa gọn gàng vừa tạo khoảng không rộng rãi cho sắp xếp đồ thờ.

6. Kinh nghiệm thực tế khi đóng bàn thờ nhị cấp

Điều khách hàng quan tâm là bộ bàn thờ tam cấp phải được đục tay, hoàn thiện từ gỗ liền khối và phần khung bên trong phải thật chắc chắn để sử dụng lâu dài. Ngoài mã, khách hàng còn yêu cầu phần khung bên trong phải được gia công kỹ để về sau không bị võng mặt bàn. Riêng phần cấp trên cần làm dày nhằm chịu được trọng lượng của bộ đỉnh đồng cao khoảng 65–70 cm mà vẫn giữ độ ổn định.

7. Kích thước phù hợp bàn thờ nhị cấp

Nếu diện tích phòng thờ hạn chế thì nhiều gia đình chọn bàn thờ tam cấp rộng 1,07 m. Tuy nhiên, với những gia đình muốn có khoảng bài trí rộng rãi hơn thì kích thước 1,27 m vẫn là phương án được nhiều người chọn dù chỉ làm nhị cấp. Chiều rộng 1,27 m tạo cảm giác thoáng hơn khi đặt bộ đỉnh đồng, hoa quả và đồ thờ khác mà không bị chật chội.

Không nên làm bàn thờ nhị cấp rộng 1,37 m nếu không thật sự cần thiết

Một kinh nghiệm thực tế được chia sẻ là nhiều gia đình được tư vấn làm bàn thờ nhị cấp rộng 1,37 m. Tuy nhiên sau khi hoàn thiện lại nhận thấy phần bên trong quá sâu, bài trí cũng như với tay thắp hương trở nên bất tiện. Có khách hàng tại Bắc Ninh từng Đặt bàn thờ tam cấp rộng 1,37 m. Khi hoàn thiện, khách hàng nhận xét rằng nếu chọn chiều rộng 1,27 m sẽ hợp lý hơn vì khoảng cách sử dụng vừa tầm, không tạo khoảng trống quá lớn.

• Nhị cấp 1,07 m: phù hợp không gian nhỏ.
• Nhị cấp 1,27 m: cân đối, thuận tiện khi bài trí.
• Không nên chọn 1,37 m nếu không thật sự cần thêm diện tích.

8. Ví dụ thực tế khi thiết kế bàn thờ nhị cấp rộng 1,27 m

Một khách hàng tại Nam Trực, Nam Định trực tiếp đưa mẹ đến để trao đổi kích thước bàn thờ. Gia đình chọn bàn thờ tam cấp dài 2,17 m, rộng 1,27 m và mong muốn thiết kế nhị cấp sao cho cân đối, vừa đặt được bộ đỉnh đồng, vừa có sử dụng khung ảnh khi cần.

Khi tính toán theo kích thước thực tế, cấp trên được thiết kế rộng 38 cm. Kích thước vừa nằm trong cung đẹp của thước Lỗ Ban, vừa cân xứng với tổng chiều rộng 1,27 m. Nếu cấp trên nhỏ hơn sẽ tạo cảm giác mất cân với tổng thể bàn thờ.

Gia đình chỉ lựa chọn nhị cấp thay vì tam cấp nhưng vẫn mong muốn từng bậc được phân chia rõ ràng. Vì vậy chiều cao mỗi cấp được làm khoảng 20 cm. Nếu giảm xuống còn khoảng 14–15 cm thì vẫn có thực hiện nhưng cảm giác phân tầng sẽ không rõ bằng.