Phân Biệt Cửa Võng, Y Môn Và Thiều Châu Trong Kiến Trúc Nhà Thờ

1. Cửa võng là gì?

Cửa võng là cấu kiện gỗ chạm khắc thường sơn son thiếp vàng, treo ở vị trí ranh giới giữa không gian thờ và không gian bên ngoài, trên xà nhà nối 2 cột trước ban thờ. Chức năng của cửa võng là trấn không gian thờ tạo ranh giới linh thiêng và phân định vùng thờ cúng với vùng sinh hoạt. Các họa tiết thường chạm khắc long, ly, quy, phượng, chữ phúc, chữ thọ hoặc hoa lá cách điệu mang ý nghĩa cầu phúc, trấn an và tăng tính trang nghiêm. Vị trí treo cửa võng phụ thuộc vào cách kê hương án thường nằm ở phía sau hoặc ngay trên ban thờ chính hiếm khi treo phía trước để tránh che khuất tầm nhìn khi hành lễ.

Phân Biệt Cửa Võng

2. Y môn là gì ?

Y môn còn gọi là rèm thờ hoặc màn che thờ là tấm rèm bằng vải hoặc lụa có thêu họa tiết rồng, phượng, chữ Hán và viền gấm đỏ. Y môn không dùng để trấn không gian mà có tác dụng che khuất không gian thụ hưởng lễ vật đặc biệt là Giường Hành hoặc Giường Cầu – nơi đặt lễ vật khi hành lễ. Mục đích của Y môn là giữ sự kín đáo, tôn nghiêm và tránh người ngoài nhìn trực diện vào không gian linh khi thần linh hoặc gia tiên thụ lễ. Sau khi khóa lễ xong, rèm mới được hạ hoặc kéo sang 2 bên. Như vậy, Cửa võng trấn ranh giới và gắn với kết cấu gỗ còn Y môn là rèm che bên trong không thể thay thế cho nhau vì có mục đích khác biệt.

3. Thiều châu là gì?

Thiều châu là chi tiết trang trí thuần túy thường lắp ở phần trên hoặc xung quanh ban thờ nhằm làm đẹp và cân đối không gian. Khác với cửa võng hay Y môn, thiều châu không có vai trò nghi lễ hay trấn trạch. Hoa văn thường gặp là hoa lá, mây lửa, tứ linh, dơi phúc hoặc họa tiết cung đình thể hiện tính thẩm mỹ và sang trọng.

Phân Biệt Cửa Võng 2

4. So sánh 3 cấu kiện Cửa Võng, Y Môn Và Thiều Châu 

Phân Biệt Cửa Võng 3

5. Có nên treo Y môn ở giường ngủ hay nơi khác?

Y môn chỉ dùng trong thờ cúng vì mang ý nghĩa ngăn cách giữa cõi trần và cõi linh. Treo Y môn ở giường ngủ hoặc phòng sinh hoạt là không phù hợp làm sai công năng và mất ý nghĩa tâm linh vốn có của vật phẩm.

Phân Biệt Cửa Võng 4

Cửa võng, Y môn và Thiều châu đều góp phần tạo nên vẻ đẹp trang nghiêm cho không gian thờ nhưng mỗi loại có vai trò và vị trí riêng biệt.

1. Cửa võng dùng để trấn ranh giới và tạo linh khí.
2. Y môn dùng để che khuất không gian thụ lễ giữ sự tôn nghiêm.
3. Thiều châu mang chức năng trang trí hoàn thiện không gian thờ.

Phân biệt đúng 3 cấu kiện giúp hiểu rõ giá trị kiến trúc thờ tự cổ truyền Việt Nam đồng thời giữ gìn chuẩn mực và nét đẹp tâm linh trong nghi lễ gia tiên.