Lối bàn thờ ngày xưa thờ gồm 3 án: án hương, án thực và án ngự. Ở một cách bố trí khác, nhiều gia đình phối hợp thêm các lớp thờ theo nhu cầu hiện tại nên cách sắp đặt không hoàn toàn giống tam cấp cổ truyền. Theo lối xếp truyền thống, cấp trên cùng cao nhất, cấp thứ 2 thấp nhất, cấp thứ 3 cao hơn cấp thứ 2 nhưng vẫn thấp hơn cấp đầu tiên.
Chi tiết bố trí:
- Hương án ngoài cùng: đặt bát hương, mâm bồng, đài rượu, đỉnh, đôi lọ, đôi chân nến và ống hương.
- Sập thờ giữa: đặt mâm vuông, dùng làm nơi bày cỗ cúng.
- Giường hành trong cùng: đặt ngai, ỷ hoặc khám, hai bên bố trí chân đèn.
Lối thờ tam cấp truyền thống thường được bố trí theo thứ tự kim cổ. Ban thực án đôi khi bị biến thành nhị ban theo cách bày của Phật giáo nên không còn đúng với kiểu cổ. Bàn thờ tam cấp đời mới thường có phần trong cao, phần ngoài thấp; vị trí bát hương cũng được thay đổi để dành chỗ cho đỉnh đồng, tạo thành cách bày gọi là “tiền hương hậu án”. Từ đó, bố cục tam cấp đôi khi vô tình thành 5 cấp gồm ngai cao nhất, đài rượu, bát hương, ngũ quả và lư hương. Trong lối tam cấp cổ, án nhang phía ngoài cùng cao nhất, án thứ 2 ở giữa thấp nhất, còn án trong cùng cao hơn án giữa. Nếu phòng thờ có diện tích nhỏ, bát hương cần đặt ở vị trí thuận tiện để đi lại phía sau sập thờ. Trường hợp có quá nhiều ảnh thờ, nên thu nhỏ hoặc giảm bớt để không gian khỏi rối mắt. Gia đình cũng có thể đặt 1 khám duy nhất để chứa gia phả, nhờ thầy làm sớ ghi danh sách chân linh, còn ảnh cất trong tủ. Khi số lượng ảnh quá nhiều, nên cân nhắc thờ bằng bài vị hoặc giới hạn số ảnh để giữ bố cục thanh thoát.
Album ảnh trong bài: Lối thờ tam cấp truyền thống
