Khi bố trí bộ bàn thờ kết hợp sập hầu phía trước, cần tính toán để phần sập không che khuất dạ tiền của bàn thờ là yếu tố tạo nên sự cân đối cho toàn bộ không gian nhà thờ. Gia chủ tại Thủy Nguyên, Hải Phòng đã lựa chọn phương án bố trí theo nguyên tắc này để vừa thuận tiện trong sinh hoạt vừa giữ được sự hài hòa của tổng thể. Gia chủ còn khá trẻ nhưng đã hoàn thiện nhà thờ riêng để thờ cúng tổ tiên. Không gian nhà thờ có chiều dài 4 m, chiều sâu 5 m. Theo yêu cầu của gia đình, Đồ thờ Canh Nậu thiết kế gồm 2 bàn thờ và 1 bộ sập hầu đặt phía trước. Bố cục được sắp xếp như sau:
- Bàn thờ phía trong đặt khám thờ.
- Bàn thờ phía ngoài làm theo mẫu Ô Sa Cổ.
- Sập hầu đặt phía trước để dâng lễ và làm nơi ngồi khi thực hiện các nghi lễ.
Bàn thờ phía trong được thiết kế theo mẫu đơn giản với kích thước:
- Chiều dài: 2,17 m.
- Chiều rộng: 81 cm.
- Chiều cao: 1,25 m.
Phía sau bàn thờ bố trí khám thờ theo phong tục phổ biến tại khu vực Thủy Nguyên với kích thước:
- Mặt tiền: 1,17 m.
- Chiều cao: 1,27 m.
- Chiều sâu: 42 cm.
Gợi ý mẫu bàn thờ đẹp:
- Thiết kế phòng thờ gỗ gụ sơn son thếp vàng kết hợp sập nằm, cửa võng và cuốn thư
- Mẫu bàn thờ 3 cấp kết hợp cuốn thư câu đối cho phòng thờ hậu lâu rộng
- Bàn giao phòng thờ từ đường họ Vũ với thiết kế 3 gian trang nghiêm
- Gian thờ từ đường gỗ dổi Lào sơn son thếp vàng
- Bàn giao phòng thờ nhà hậu lâu cho gia đình chú Hồng
- Bộ phòng thờ đầy đủ bàn thờ, bàn cơm, đại tự câu đối
- Ý tưởng xây dựng phòng thờ từ đường 3 gian theo văn hóa truyền thống
- Lắp đặt phòng thờ với 3 bàn thờ, 4 bộ cửa võng gỗ lim nguyên khối
Bộ sưu tập mẫu bàn thờ đẹp thực tế
Bố trí sập hầu và khoảng cách giữa các hạng mục trong nhà thờ họ
Gia chủ mong muốn phía trước có sập hầu để đặt lễ và tạo không gian cho các cụ ngồi tụng kinh trong những dịp quan trọng. Vì vậy, sập được thiết kế với kích thước:
- Chiều dài: 2,05 m.
- Chiều rộng: 1,47 m.
- Chiều cao: 37 cm.
Khi cộng tổng chiều rộng của các hạng mục gồm:
- Bàn thờ ngoài rộng 1,07 m.
- Bàn thờ trong rộng 81 cm.
- Sập hầu rộng 1,47 m.
Tổng kích thước đạt khoảng 3,3 m, phù hợp với chiều ngang gian giữa của nhà thờ.
Sập hầu được hạ thấp còn 37 cm để khi kê phía trước không che mất phần dạ tiền của bàn thờ, đồng thời vẫn tạo được khoảng thoáng cho toàn bộ không gian.
Đặc điểm của bàn thờ mẫu Ô Sa Cổ cho nhà thờ họ
Bàn thờ phía ngoài được chế tác theo mẫu Ô Sa Cổ với nhiều chi tiết chạm khắc cầu kỳ.
- Tấm đục dày 4 cm.
- Chi tiết chắp thêm 4 cm, tổng độ dày 8 cm.
- Đầu rồng chắp dày 10 cm.
- Hoa văn Rồng hóa Tứ Linh.
Trước đây các mẫu Ô Sa Cổ chủ yếu được chế tác bằng gỗ mít. Những tấm đại hội được đục rời, sau đó ghép vào hệ khung phía sau. Các mảng trang trí gồm Tùng, Trúc, Cúc, Mai tượng trưng cho bốn mùa Xuân – Hạ – Thu – Đông. Gia chủ lựa chọn hoàn thiện bằng vecni trong suốt thay vì phun màu để giữ nguyên vẻ đẹp của vân gỗ hương đá.
Hoa văn và kết cấu đặc trưng bàn thờ ô sa cho nhà thờ họ
Mẫu thờ Ô Sa Cổ sử dụng nhiều chi tiết truyền thống như:
- Rèm rơi ngậm đồng tiền.
- Rơi ngậm tiền phúc.
- Mã nha thủng.
- Tùng – Trúc – Cúc – Mai.
- Phượng hóa.
- Rơi hóa cúc.
Toàn bộ các mảng chạm đều được đục lọng, tạo chiều sâu và thuận tiện lắp kính phía sau.
Phân biệt Ô Sa Cổ và mẫu giả Ô Sa
Bên cạnh mẫu Ô Sa Cổ truyền thống còn có mẫu giả Ô Sa với hình thức đơn giản hơn. Điểm khác biệt gồm:
- Ô Sa Cổ đục lọng nhiều lớp, có canh bong.
- Giả Ô Sa đục nền đặc.
- Ô Sa Cổ nhiều chi tiết cầu kỳ.
- Giả Ô Sa thuận tiện vệ sinh hơn.
Nhiều khách hàng trẻ hiện nay lựa chọn mẫu giả Ô Sa vì hình thức gọn gàng và dễ lau chùi, trong khi những người yêu phong cách truyền thống vẫn ưu tiên mẫu Ô Sa Cổ.
Kích thước cửa võng, câu đối và khám thờ cho nhà thờ họ
Bộ cửa võng được chế tác theo kích thước:
- Chiều dài: 3,08 m.
- Độ dày: 5 cm.
- Độ sa: 69 cm.
Các đầu nối đều được gia cố bằng chi tiết cá đầu để hạn chế nứt tại vị trí ghép. Sau khi lắp đặt tiếp tục sử dụng các thanh chỉ che kín mối nối nhằm tăng tính thẩm mỹ. Do chiều cao nhà thờ lớn nên phần đuôi cửa võng được thiết kế dài 2,17 m thay vì kích thước phổ thông 1,97 m. Gia chủ không sử dụng y môn. Hai bên cột lắp 2 đôi câu đối lòng máng:
- Đôi phía trong dài 2,55 m, vành 20 cm.
- Đôi phía ngoài dài 2,76 m, vành 21 cm.
- Độ dày toàn bộ 5 cm.
Gia đình lựa chọn thờ khám thờ nên toàn bộ khám được chế tác theo dạng tháo rời để thuận tiện trong quá trình hoàn thiện và lắp đặt.
Kinh nghiệm bố trí bàn thờ và sập hầu trong nhà thờ họ
Khi thiết kế không gian nhà thờ cần lưu ý:
- Xác định chính xác chiều dài và chiều rộng gian thờ trước khi đặt hàng.
- Bố trí sập hầu không che khuất dạ tiền của bàn thờ.
- Tính toán chiều cao sập phù hợp với mẫu bàn thờ.
- Cửa võng, câu đối và khám thờ phải đồng bộ với chiều cao công trình.
- Lựa chọn mẫu bàn thờ theo nhu cầu như Ô Sa Cổ, Vua Sập Thờ, Sập Sen, Mai Điểu hoặc Tứ Linh.
Theo chia sẻ từ Đồ thờ Canh Nậu, hơn 30 năm gắn bó với nghề chế tác đồ thờ giúp tích lũy nhiều kinh nghiệm trong từng công đoạn, từ lựa chọn gỗ, gia công, lắp ghép cho đến hoàn thiện sản phẩm. Mỗi chi tiết đều được kiểm tra cẩn thận để hạn chế trầy xước, dập hoặc các lỗi ảnh hưởng đến giá trị của bộ đồ thờ. Gia chủ tại Thủy Nguyên dù còn trẻ nhưng luôn hướng về quê hương và mong muốn xây dựng nhà thờ khang trang để thờ cúng tổ tiên. Mỗi gia đình sẽ có sở thích riêng khi lựa chọn mẫu bàn thờ như Vua Sập Thờ, Sập Sen, Mai Điểu, Tứ Linh hay Ô Sa Cổ. Việc lựa chọn mẫu nào phụ thuộc vào nhu cầu, không gian và mong muốn của từng gia đình để tạo nên một không gian thờ cúng phù hợp.
