1. Y môn phòng thờ là gì?
Từ “y môn” gồm 2 chữ Hán:- “Y” nghĩa là áo, gợi lớp trang trí phủ bên ngoài;
- “Môn” nghĩa là cửa.
2. Cửa võng phòng thờ là gì?
Cửa võng là phần trang trí cố định phía ngoài gian thờ, thường làm bằng gỗ chạm trổ công phu, Sơn Son Thếp Vàng. Khác với y môn, cửa võng không đảm nhận việc đóng mở mà được gắn cố định trước gian thờ như một cánh cửa mang tính biểu trưng, tạo chiều sâu và giữ vẻ uy nghiêm cho gian chính. Cửa võng nằm thấp hơn hoành phi, thường chạm các họa tiết rồng, phượng, Tứ Linh, chữ thọ, hoa sen… gợi phúc – lộc – thọ cùng lòng hiếu kính tổ tiên.
Album ảnh trong bài: Y môn và cửa võng
3. Y môn và cửa võng phòng thờ khác nhau thế nào?
| Tiêu chí | Y môn | Cửa võng |
|---|---|---|
| Vị trí | Phía trong, ngay trước Ngai thờ hoặc cửa gian chính | Phía ngoài cùng, thấp hơn ngai thờ |
| Chức năng | Thường đóng hoặc buông rèm, tạo sự linh hoạt | Cố định, không đóng mở |
| Chất liệu | Vải, gỗ, mây hoặc vật liệu trang trí nhẹ | Chủ yếu bằng gỗ chạm khắc, sơn son thếp vàng |
| Ý nghĩa | Tạo nét mềm mại, uy nghiêm cho gian thờ | Gợi ý nghĩa bảo vệ, che chắn linh khí |
| Ứng dụng | Gặp nhiều trong nhà thờ từ đường, chùa nhỏ | Xuất hiện phổ biến ở đình, chùa, miếu lớn |
4. Nhà thờ và chùa nên treo y môn hay cửa võng trước hoành phi?
Y môn được treo ngay trước ngai thờ (ngự án). Ngày thường rèm buông xuống, đến lúc hành lễ hoặc tế tổ thì vén rèm lên, gợi hình ảnh mở cửa đón linh khí tổ tiên. Cửa võng lại nằm ở phía ngoài cùng, ngay dưới hoành phi, giúp phân định rành mạch khu thờ với phần tiền sảnh. Như vậy, y môn ở phía trong, cửa võng ở phía ngoài, hai phần kết hợp tạo nên gian thờ truyền thống trọn vẹn.
5. Vì sao y môn phòng thờ thường làm bằng gỗ?
Trước kia, y môn chủ yếu làm bằng vải, thuận tiện cho việc đóng – mở. Trong các chùa và nhà thờ hiện đại, y môn bằng gỗ xuất hiện ngày càng nhiều bởi:- Gỗ tạo vẻ trang trọng, chắc khỏe;
- Thuận lợi cho việc chạm khắc hoa văn truyền thống;
- Góp phần làm gian thờ thêm vững chãi và linh thiêng.
6. Treo y môn và cửa võng phòng thờ như thế nào cho hợp lý?
- Y môn: Treo ngay phía trên ngai thờ hoặc cửa gian chính, thường buông rèm ngày thường và vén lên khi cúng lễ.
- Cửa võng: Treo bên ngoài cùng, thấp hơn ngai thờ một chút, tạo tỷ lệ cân đối và không che khuất hoành phi.
- Lưu ý: Không treo y môn, cửa võng hoặc ảnh cao hơn ngai thờ (ỷ thờ) để tránh làm mất cân đối phong thủy.
7. Trong nhà thờ 3 gian bố trí y môn và cửa võng ra sao?
Ở nhà thờ 3 gian truyền thống,- Gian giữa (gian chính) thường treo cửa võng,
- 2 gian bên Tả – Hữu treo y môn để tạo thế đối xứng và trang trọng.
