1. Đặc điểm và chức năng Cửa võng phòng thờ
Cửa võng là phần trang trí nằm ở gian chính giữa trong đình, nhà thờ họ hoặc tư gia được làm bằng gỗ chạm khắc tinh xảo đặt ngay dưới hoành phi hoặc phía trước ban thờ. Cửa võng không chỉ là ranh giới giữa thiết chế thờ phụng và khu vực sinh hoạt mà còn ẩn chứa giá trị tôn nghiêm, sự che chở cùng vẻ tôn nghiêm tuyệt đối cho nơi thờ tự. Tùy từng quy mô cửa võng có thể được chạm trổ hoa văn rồng, phượng, tứ quý hay ngũ phúc thể hiện ước vọng về phúc lộc thịnh vượng và đạo hiếu.
Bàn thờ cổ Bắc Bộ 2
2. Cửa võng trong đình và cửa võng phòng thờ nhà tư nhân khác nhau như thế nào?
Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Tố (Tạp chí Tri Tân, số 131, 24 Février 1944) cửa võng trong đình được chạm khắc cầu kỳ với các tích:
- Lưỡng long triều nguyệt (2 con rồng chầu mặt nguyệt),
- Lục long ngự thiên (6 con rồng bay lên trời),
- Ngũ phượng hàm thư (5 con phượng ngậm thư).
Những họa tiết này họa tiết cao quý thể hiện quyền uy và tính thiêng liêng và tâm thế ngưỡng vọng thần thánh. Ngược lại trong nhà tư nhân hoặc nhà thờ họ, cửa võng thường chạm các hình ngũ phúc (năm con dơi), phù dung (hoa sen), cây trĩ (chim trĩ đậu cành phù dung), liên áp (vịt bơi đầm sen), mai điểu (chim sẻ đậu cành mai) gần gũi gợi mở niềm may mắn, hạnh phúc, sự sống lâu bền và đức hạnh tương xứng với nếp sống và đạo hiếu của truyền thống.
Gia chủ mệnh Mộc, Thủy, Hỏa hợp Đông Tứ Trạch (Đông, Đông Nam, Bắc); mệnh Kim, Thổ hợp Tây Tứ Trạch (Tây, Tây Bắc, Tây Nam, Đông Bắc). Chọn đúng giúp tài lộc và an lành.
3. Vì sao nhiều tư gia thích chạm cửa võng phòng thờ lưỡng long chầu nguyệt ?
Không còn sự phân cấp phong kiến như xưa nên đông đảo gia chủ lựa chọn hoa văn rồng phượng để tạo vẻ trang nghiêm, vẻ uy nghi cho chốn tôn nghiêm. Tuy nhiên rồng phượng vốn chỉ dành cho vua chúa hoặc đình đền thờ thần. Người dân thường chọn rồng hóa trúc, rồng mai hoặc ngũ phúc phù dung vừa hội tụ vẻ đẹp phong thủy vừa chứa đựng vẻ đẹp tinh tế. Dùng họa tiết nào tùy thuộc vào sở thích và nhận thức về quan niệm tiền nhân của từng người thờ.
Giường thờ trong văn hóa thờ cúng quan niệm tiền nhân
4. Ý nghĩa họa tiết chạm khắc trên cửa võng phòng thờ
- Ngũ phúc (năm con dơi): Tượng trưng cho phúc – lộc – thọ – khang – ninh, 5 điều phúc lành lớn nhất đời người.
- Cây trúc: Đại diện cho nam nhân, người quân tử, kiên trung và chính trực.
- Cây mai, hoa phù dung: Tượng trưng cho nữ nhân, sự thanh khiết, mềm mại, đức hạnh.
- Cây tùng: Biểu tượng của sức sống trường thọ, bền bỉ thường đi cùng hình ảnh trúc và cúc trong bộ tứ quý.
- Hoa cúc: Đại diện cho phẩm hạnh và sự thanh cao.
Các họa tiết trên cửa võng được phối hợp thành tứ quý bốn mùa thể hiện vòng tuần hoàn của thiên nhiên và sự vẹn toàn trong đời sống.
Ban tho 2 99m 3
Từ khi chế độ phong kiến chấm dứt, hoa văn trên cửa võng, y môn hay hoành phi không còn bị giới hạn bởi tầng lớp xã hội. Các nghệ nhân và người thờ có thể tự do lựa chọn họa tiết theo sở thích, miễn sao vẫn giữ vững sự uy nghiêm, hài hòa và kết nối liền mạch với kiến trúc nội thất. Nhiều nhà vẫn ưa chuộng phong cách rồng phượng quan niệm tiền nhân mặt khác, một số gia chủ chọn ngũ phúc, phù dung hoặc tứ quý để làm nổi bật nét thanh tao, tinh tế. Phù dung là đóa sen cao khiết, đại diện cho vẻ đẹp thoát tục và sự trường tồn của khí tiết. Trong các mẫu cửa võng, hoa phù dung vốn kết hợp hài hòa cùng chim trĩ, liên áp hoặc mai điểu tạo nên bố cục hài hòa và mềm mại. Hoa sen còn biểu trưng cho triết lý “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn” khắc họa tâm hồn trong sáng và đạo đức cao quý – rất tương thích với bố cục hiện có thờ phụng gia tiên.
.png "Bàn thờ treo tường chung cư")
