Bà cô, ông mãnh là những người trong dòng họ mất khi chưa lập gia quyến, chưa có con cái nối dõi. Bà cô là người nữ mất khi chưa lấy chồng, còn ông mãnh là người nam mất khi chưa lấy vợ. Vì ông mãnh và bà cô vắng bóng thế hệ trẻ trực tiếp để thờ cúng, nên thường sẽ gia hộ cho cháu chắt trong dòng họ, là lý do nhiều bản quán lập riêng bàn thờ bà cô, ông mãnh bên cạnh bàn thờ bậc tiên tổ, vừa để biểu lộ niềm ngưỡng vọng sâu sắc vừa cầu mong sự phù hộ. Song, bà cô và ông mãnh không chỉ giới hạn ở chỉ cầu xin sự phù hộ cho thế hệ sau, mà thường xuyên cúng lễ, cầu nguyện để họ được siêu thoát, tránh tình trạng vất vưởng, trở thành cô hồn lang thang.
Ly do gia dinh can lap ban tho ba to co
Các lý do chính lập bàn thờ Bà Tổ Cô
Lý do lập bàn thờ Bà Tổ Cô có nguyên nhân từ thói quen tôn thờ nếp nhà đã ăn sâu vào phong tục Việt Nam từ bao đời nay. Ngoài phong tục gia tiên ông bà, ông vải – những người đã an hưởng tuổi già và qua đời – trong mỗi dòng họ còn tồn tại những vong linh bạc mệnh, được ghi nhận là Bà Tổ Cô và Ông Mãnh. Những vong linh mất sớm, chưa siêu thoát thường vẫn lưu lại nơi trần thế với tâm thức phù hộ và nâng đỡ cho con cháu, nhất là trẻ nhỏ. Vì lý do đó, nhiều gia tộc lập bàn thờ Bà Tổ Cô để cầu xin sự phù trợ.
Bàn thờ Bà Tổ Cô thờ những vong linh quan trọng, nổi bật là các vị Bà Tổ Cô – những cô gái mất khi còn trẻ, chưa lập những người gắn kết dòng máu, thường do bệnh tật hoặc tai nạn, vẫn dõi theo con cháu để che chở và dẫn lối. Ông Mãnh là con trai mất sớm trong gia tộc, giúp bảo hộ người thân tránh tai ương và số mệnh đoản thọ. Chỉ những vong linh có duyên tu tập theo đạo Phật hoặc đạo Mẫu mới trở thành Bà Tổ Cô hay Ông Mãnh, đủ để được lập bàn thờ riêng.
Không chỉ vậy, các danh hiệu như Bà Chúa Tổ Cô khi hầu các bà chúa như Bà Chúa Thượng Ngàn, Bà Chúa Thoải Phủ hay Trầu Tổ Cô khi hầu các chầu như Trầu Bé Bắc Lệ, Trầu Chín đều có khả năng dẫn lối con cháu tu tập đúng đạo, bên cạnh đó bảo vệ gia đạo khỏi vận hạn.
Lập bàn thờ riêng để thờ Bà Tổ Cô được nhiều nơi lưu giữ đạo hiếu ứng dụng nhằm cầu xin sự che chở và dẫn đường của những vong linh trẻ tuổi, đặc biệt trong những việc trọng đại, chuyến đi quan trọng hoặc lựa chọn lớn. Những người thân thiết thường thắp hương kính lễ và khấn cầu với câu: “tỏ thì theo, tăm tối sẽ đoạn đường.”
Bàn thờ Bà Tổ Cô được bài trí với bài vị đặt trên kệ nhỏ, thay vì tượng hoặc tranh vẽ, kèm đèn nến hoặc đèn dầu, lư hương nhỏ, ly rượu, chén nước, vàng mã và lọ hoa. Nhiều nơi còn dùng tượng hoặc tranh vẽ hình cô gái hiền lành, thường có ba người, trong đó cô ở giữa là Bà Tổ Cô và hai bên là người hầu chầu. Chữ viết trên liễn vải cũng được chế tác riêng, còn tượng thường xuất hiện tại đền, chùa.
Khi thiết lập bàn thờ, cần lưu ý bàn thờ Bà Tổ Cô và Ông Mãnh nên tránh đặt ngang hàng bàn thờ tổ tiên hoặc bàn thờ Phật, việc dùng chung một bát hương hoặc tách riêng tùy điều kiện từng nhà.
Hướng dẫn cách lập và thờ Bà Tổ Cô đầy đủ nhất
Lễ cúng Bà Tổ Cô
Lễ cúng Bà Tổ Cô gồm hoa tươi, trái cây, bánh kẹo, đồ ngọt và đồ chơi trẻ em nếu có, hoàn thiện vào các dịp giỗ chạp, tuần tiết, ngày Rằm, mùng Một hoặc các ngày lễ trong năm, đặc biệt trước những sự kiện trọng đại. Bàn thờ nên được chạm trổ tinh xảo, hoa văn cầu kỳ, tương xứng với vong linh trẻ tuổi, đặt dưới hương án bàn thờ tiên tổ và tránh đặt ngang hàng. Bát hương nên nhỏ hơn bàn thờ tổ tiên và chất liệu bàn thờ nên là gỗ mới, tránh dùng gỗ đã qua sử dụng để giữ nét trang nhã.
.png "Bàn thờ treo tường chung cư")
.jpg "Chất liệu GỖ làm bàn thờ phù hợp")
