Câu chuyện về Cô Tư Địa Phủ, Cô Tư Tây Hồ, Cô Tư Ỷ La là một phần quan trọng trong tín ngưỡng thờ cúng Tứ Phủ, đặc biệt trong văn hóa tín ngưỡng của người dân Hà Nội. Cô Tư Tây Hồ còn được gọi là Cô Tứ Tổng Tây Hồ, là một trong những thánh cô trong hệ thống Tứ Phủ, đứng sau Cô Bơ Thoải và trước Cô Năm Suối Lân.
Nguồn gốc và thân thế của Cô Tư Tây Hồ
Cô Tư Tây Hồ không có nhiều ghi chép cụ thể về xuất thân của mình, vì vậy nhiều người chỉ có thể suy đoán về cuộc đời của cô qua các truyền thuyết dân gian. Cô được cho là đã từng sống ở vùng Tây Hồ, Hà Nội, nơi hiện nay có đền thờ cô tại Phủ Tây Hồ, nằm ven bờ hồ Tây. Đền thờ này là một trong những địa điểm linh thiêng, thu hút rất nhiều người hành hương và tín đồ thờ cúng.
Một sự nhầm lẫn thường gặp là Cô Tư Tây Hồ không phải là Cô Tư Ỷ La, mặc dù tên gọi có vẻ giống nhau. Trong khi Cô Tư Ỷ La là một thánh cô trong tín ngưỡng Sơn Trang (nhạc phủ), thì Cô Tư Tây Hồ lại thuộc Địa Phủ (phủ thánh Mẫu Liễu Hạnh). Điều này cho thấy hai cô này có vai trò và thần tích khác nhau.
Nơi thờ Cô Tư Tây Hồ
Phủ Tây Hồ, nằm tại địa chỉ 52 Đặng Thai Mai, phường Quảng An, quận Tây Hồ, Hà Nội, là nơi thờ Mẫu Liễu Hạnh và Cô Tư Tây Hồ. Ngoài ra, các công trình kiến trúc khác như Lầu Cô, Lầu Cậu, và Điện Sơn Trang trong khuôn viên Phủ cũng là nơi thờ cúng các vị thần linh trong tín ngưỡng Tứ Phủ, giúp người dân thể hiện lòng thành kính và cầu nguyện cho cuộc sống bình an, tài lộc và phúc thọ.
Lễ cúng và vật phẩm thờ Cô Tư Tây Hồ
Khi lễ cúng cô Tư Tây Hồ tại Phủ Tây Hồ, các tín đồ thường chuẩn bị những mâm lễ vật đơn giản nhưng trang trọng như oản, hoa quả, hương hoa, và thịt heo luộc. Những lễ vật này không chỉ để tỏ lòng thành kính mà còn thể hiện ước mong cầu an lành, tài lộc. Các nghệ nhân còn sáng tạo ra những mẫu quảng lễ được trang trí tinh xảo, thể hiện sự tôn kính đối với cô.
Văn Cúng và Những Lời Thần
Trong các buổi lễ, thường có những bài văn cúng được đọc để cầu xin sự bảo vệ và phù hộ của cô. Một trong những bài văn nổi bật là:
“Ngàn xưa lưu dấu tiên rồng, Trời Nam sinh thánh thăng long hóa thần...”
Các bài văn này mô tả sự linh thiêng của cô Tư Tây Hồ, với những cảnh vật đặc trưng như hồ Tây, bờ sông, và cảnh sắc thiên nhiên quanh đền. Những hình ảnh này giúp tạo nên một không khí linh thiêng, mang đến sự an lành cho những người đến thờ cúng.