Một trong những câu hỏi phổ biến là: Tại sao khi gia đình có người qua đời, người thân thường phải mặc áo xô, đội mũ gai?
1. Phong tục tang lễ thay đổi theo thời gian
Các nghi lễ trong đám tang chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố, như phong tục vùng miền, triều đại lịch sử, và tín ngưỡng văn hóa. Ví dụ, trong các thời kỳ xa xưa, có những phong tục rất khắc nghiệt, thậm chí có nơi còn bắt chôn theo thê thiếp của người đã khuất.
Riêng về tang phục, sách Thọ Mai Gia Lễ đã ghi chép rất kỹ về những quy tắc này.
2. Ý nghĩa của áo xô, khăn xô và gậy chống
-
Áo xô: Là loại áo được may sơ sài, không viền mép, để thể hiện sự đau buồn, không chú trọng đến hình thức. Điều này cũng nhắc nhở con cháu rằng khi nhỏ được cha mẹ nuôi dưỡng không màng đến bản thân, nên khi cha mẹ mất đi, con cái cũng không quan tâm đến vẻ ngoài của mình.
-
Khăn xô: Quấn trên đầu nhằm tượng trưng cho sự tang tóc, đồng thời giúp bảo vệ khi cúi lạy nhiều lần.
-
Gậy chống:
-
Con trai trưởng chống gậy trúc (hình tròn, tượng trưng cho cha – trời tròn).
-
Con gái và con dâu chống gậy vông (hình vuông, tượng trưng cho mẹ – đất vuông).
-
Gậy giúp đỡ mệt mỏi khi lạy, cúi đầu và đi lại trong tang lễ.
-
3. Sự thay đổi trong tang phục ngày nay
Ngày nay, nhiều gia đình đã giản lược trang phục tang lễ. Một số đám tang chỉ sử dụng băng tang đeo trên tay hoặc ngực thay vì khăn xô, áo xô. Đối với những đám tang lớn, tang phục cũng có thể thay đổi để phù hợp với hoàn cảnh và truyền thống của từng gia đình.
Ở một số địa phương, thậm chí có tục lệ mặc áo đỏ trong đám tang. Tục này xuất phát từ một câu chuyện dân gian về một chàng trai nghèo bày mưu để có vợ bằng cách yêu cầu các cô gái mặc áo đỏ giả làm dâu trong đám tang của cha mẹ mình. Từ đó, một số nơi duy trì phong tục này với ý nghĩa riêng.
4. Kết luận
Việc mặc áo xô, đội mũ gai trong tang lễ không chỉ đơn thuần là một phong tục mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về sự hiếu đạo, tưởng nhớ và tôn kính người đã khuất. Tuy nhiên, theo thời gian, nghi lễ này đã có những sự thay đổi để phù hợp với hoàn cảnh xã hội hiện đại.