Tác phẩm hoành phi câu đối tôn vinh dòng tộc “Thám Hoa phát tích – Bảng Nhãn khai tiên” tụ hội thành tinh hoa Hán Nôm ca ngợi truyền thống khoa bảng và cao tằng tổ đức. Câu đối ghi bằng chữ Hán: 探花泉嶺跋始發跡 – 榜眼市池功其開先
Phiên âm Hán-Việt chuẩn: Thám hoa Tuyền Lĩnh bá thử phát tích – Bảng nhãn Thị Trì công kì khai tiên. Niên hiệu ghi rõ: Thành Thái Mậu Tuất xuân (1898), người soạn: Vân Canh – Kim Hoàng, văn tôn đồng bái thuật.
- Vế 1, “Thám hoa Tuyền Lĩnh bá thử phát tích”, nghĩa là từ vùng Tuyền Lĩnh – quê hương gốc của dòng họ – xuất hiện bậc Thám hoa, khởi đầu sự nghiệp hiển đạt, công danh rạng rỡ. Vùng Tuyền Lĩnh (泉嶺) hướng về dòng chảy cội nguồn, nơi dòng họ hiển đạt có người đỗ Thám hoa làm rạng danh tổ tông.
- Vế 2, “Bảng nhãn Thị Trì công kì khai tiên”, ca ngợi bậc Bảng nhãn mở đầu công nghiệp hiển hách tại đất Thị Trì (市池), nơi hậu duệ lập nghiệp hoặc chi phái họ phát triển, nêu gương tiên phong cho con cháu. “Khai tiên” (開先) nhấn mạnh vai trò mở nền, dựng cơ nghiệp trước tiên.
Dịch nghĩa toàn câu: “Nơi Tuyền Lĩnh phát tích, rạng danh Thám hoa công nghiệp khởi; đất Thị Trì mở nghiệp, nối chí Bảng nhãn dựng cơ tiên.” Câu đối khắc họa vinh quang từ truyền thống khoa bảng, công danh hiển hách của dòng họ, đồng thời ghi nhận công đức khai cơ lập nghiệp của các bậc ông bà tổ tiên, vừa có gốc rễ sâu xa vừa có chi phái nối tiếp rạng danh.
Câu đối không chỉ có giá trị lịch sử và văn hóa mà còn tôn vinh giá trị hiếu học, tôn sư trọng đạo và niềm kính ngưỡng tổ tiên. Sự hiện diện của bản đối này tại từ đường giúp tăng phần uy nghiêm, truyền tải di huấn cho đời sau ghi nhớ truyền thống khoa bảng, đạo lý tông phong và sự nối tiếp của dòng tộc.
Gợi ý mẫu bàn thờ đẹp:
Câu đối niên hiệu Thành Thái Mậu Tuất 2
Câu đối niên hiệu Thành Thái Mậu Tuất 3
Câu đối niên hiệu Thành Thái Mậu Tuất 4
