Hoành phi câu đối nhà thờ họ Mai với chữ Lạc – Quyên – Nghĩa – Hộ là di sản văn hóa truyền tải tâm nguyện và nền tảng đạo đức của tiền nhân, treo ngang chính giữa miếu, đình hoặc bàn thờ. Trong đó, cụm từ “Lạc Quyên Nghĩa Hộ (樂捐義護)” truyền tải ý nguyện vui lòng cống hiến, bảo vệ nghĩa, ca ngợi tinh thần từ thiện, hành động nhân ái và sự đóng góp cho xã hội. Một số hoành phi tương tự còn ghi như “Nghĩa Hộ Lưu Phương (義護流芳)” – “Nghĩa khí bảo vệ, danh tiếng muôn đời” hay “Trung Nghĩa Vĩnh Tồn (忠義永存)” – “Trung nghĩa tồn tại muôn đời”, đều nhấn mạnh đức nghĩa, lòng dũng cảm và tâm thế giúp dân, giúp nước được hun đúc qua thời gian.
Câu đối đi kèm thường treo hai bên hoành phi, mang đặc điểm đối ý, đối thanh, nhấn mạnh đức, công, nghĩa, như kim chỉ nam để con cháu tu thân. Ví dụ:
- Vế phải: 「義行光照後人」 – “Hành động nghĩa khí soi sáng hậu thế”
- Vế trái: 「忠心垂范萬世」 – “Lòng trung hiếu lưu tấm gương muôn đời”
Một cặp khác:
- Vế phải: 「捐身護義名永」 – “Hy sinh bảo vệ nghĩa, danh tiếng muôn đời”
- Vế trái: 「行義留芳德長」 – “Hành nghĩa để lại danh, đức bền lâu”
Hoành phi và câu đối nhấn mạnh truyền thống từ thiện, tấm lòng nhân ái, đồng thời tôn vinh sự thịnh vượng và nền tảng vững chắc được hun đúc qua thời gian. Lạc khoản ghi: “Hà Nội tỉnh phụng cấp, Tự Đức thập nhứt niên bát ngoạt cát nhật”, cho thấy bức hoành được triều vua Tự Đức ban cho chính quyền tỉnh Hà Nội để trao tặng cho gia đình, thể hiện tính pháp lý, sự uy nghi và lòng công nhận của triều đình đối với hành động từ thiện.
Câu đối như “Môn hưng quan tứ phúc – Thổ vượng địa sinh kim” khơi gợi viễn cảnh về một gia tộc hưng thịnh, nơi phúc đức sinh sôi và tài lộc viên mãn.i trọn vẹn nét đẹp, nhân cách và nét đẹp nếp sống ông cha. Khi treo, cần chú ý vế câu đối và đọc đúng lạc khoản để đảm bảo ý nghĩa chính xác và nắm rõ niên đại, bối cảnh lịch sử.
Gợi ý mẫu bàn thờ đẹp:
